CÔNG BÁO/Số 1007 + 1008/Ngày 30-12-2013 67
QUỐC HỘI
Nghị quyết số: 62/2013/QH13
CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập - Tự do - Hạnh phúc
NGHỊ QUYẾT
Về tăng cường công tác quản lý quy hoạch, đầu tư xây dựng,
vận hành khai thác công trình thủy điện
QUỐC HỘI
NƯỚC CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Căn cứ Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 1992 đã
được sửa đổi, bổ sung một số điều theo Nghị quyết số 51/2001/QH10;
Căn cứ Luật hoạt động giám sát của Quốc hội số 05/2003/QH11;
Căn cứ Nghị quyết số 40/2012/QH13 ngày 23 tháng 11 năm 2012 của Quốc
hội về chất vấn và trả lời chất vấn tại kỳ họp thứ 4, Quốc hội khóa XIII;
Trên cơ sở xem xét Báo cáo số 369/BC-CP ngày 04 tháng 10 năm 2013, Báo
cáo số 435/BC-CP ngày 22 tháng 10 năm 2013 của Chính phủ; Báo cáo thẩm tra
số 1046/BC-UBKHCNMT13 ngày 28 tháng 10 năm 2013 của Ủy ban khoa học,
công nghệ và môi trường của Quốc hội và ý kiến của các vị đại biểu Quốc hội,
NGHỊ QUYẾT:
Điều 1
1. Quốc hội ghi nhận Chính phủ đã có nhiều cố gắng trong việc thực hiện
chính sách, pháp luật về phát triển thủy điện; đánh giá cao sự đóng góp to lớn của
đồng bào các dân tộc tại các địa phương có dự án thủy điện đã khắc phụ khó khăn
thực hiện di dân, tái định cư để xây dựng các công trình thủy điện phục vụ sự
nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Các công trình thủy điện đã góp
phần quan trọng bảo đảm an ninh năng lượng, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế -
xã hội. Các hồ thủy điện lớn đa mục tiêu đã góp phần cắt, giảm lũ, điều tiết lưu
lượng, cấp nước phục vụ sinh hoạt, sản xuất và bảo vệ môi trường. Quá trình đầu
tư xây dựng, vận hành khai thác các công trình thủy điện đã tạo nhiều việc làm
cho người lao động, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội. Việc xây dựng các khu,
điểm tái định cư, cơ sở hạ tầng thiết yếu trong khu vực công trình thủy điện bước
đầu tạo ổn định đời sống nhân dân.
2. Việc rà soát tổng thể quy hoạch thủy điện theo Nghị quyết của Quốc hội đã
được Chính phủ triển khai nghiêm túc, đưa ra khỏi quy hoạch 424 dự án, tạm
dừng có thời hạn 136 dự án, không xem xét đưa vào quy hoạch 172 vị trí tiềm
68 CÔNG BÁO/Số 1007 + 1008/Ngày 30-12-2013
năng, tiếp tục rà soát, đánh giá 158 dự án. Qua rà soát cho thấy, công tác quản lý
quy hoạch, đầu tư xây dựng, vận hành khai thác công trình thủy điện còn nhiều
hạn chế. Chất lượng quy hoạch và quyết định đầu tư xây dựng nhiều công trình
thủy điện, nhất là các công trình vừa và nhỏ chưa đáp ứng đầy đủ mục tiêu, yêu
cầu về bảo đảm an toàn, bảo vệ môi trường, sử dụng hợp lý tài nguyên nước và
hiệu quả tổng hợp kinh tế - xã hội. Nhiệm vụ đánh giá môi trường chiến lược,
đánh giá tác động môi trường đối với quy hoạch, dự án, công trình thủy điện
vừa và nhỏ chưa được chú trọng đúng mức, chất lượng, chưa cao. Tại một số
công trình thủy điện, việc quản lý chất lượng xây dựng, bảo đảm an toàn vận
hành khai thác, thực hiện quy trình vận hành hồ chứa, điều tiết nước chưa tuân
thủ nghiêm quy định của pháp luật, gây tác động tiêu cực. Đời sống người dân
tái định cư còn gặp nhiều khó khăn. Rừng, đất rừng được chuyển đổi mục đích
phục vụ công trình thủy điện chưa được quản lý chặt chẽ, có nơi còn hiện tượng
lợi dụng khai quang rừng với quy mô lớn hơn so với yêu cầu, khai thác tài
nguyên thiên nhiên trái phép. Diện tích rừng trồng thay thế tại các công trình
thủy điện rất thấp; nghĩa vụ nộp phí dịch vụ môi trường rừng chưa được thực
hiện đầy đủ theo quy định.
3. Các hạn chế nêu trên có nguyên nhân khách quan và chủ quan, trong đó có
trách nhiệm chỉ đạo của Chính phủ. Một số bộ, ngành, Ủy ban nhân dân tỉnh,
thành phố trực thuộc Trung ương, đơn vị có liên quan chưa thực hiện tốt chức
năng, nhiệm vụ được giao trong tham mưu, tổ chức thực hiện lập, thẩm định, phê
duyệt và thực hiện quy hoạch; cấp phép đầu tư xây dựng; bảo đảm chất lượng, an
toàn; vận hành khai thác; phối hợp, kiểm tra, giám sát đối với các dự án, công
trình thủy điện. Năng lực chuyên môn của một số cơ quan, đơn vị tư vấn, cơ quan
quản lý nhà nước ở nhiều địa phương chưa đáp ứng yêu cầu. Cơ chế, chính sách
bồi thường, hỗ trợ, di dân, tái định cư, sau tái định cư, bảo đảm sinh kế bền vững
cho các hộ tái định cư công trình thủy điện chưa được ban hành đầy đủ và thực
hiện kịp thời, đồng bộ, thống nhất. Một số văn bản quy phạm pháp luật có liên
quan chưa được ban hành kịp thời, chưa rõ ràng trong phối hợp, phân công, phân
cấp gắn với trách nhiệm cụ thể. Thông tin, dữ liệu về điều kiện tự nhiên, xã hội
khu vực dự án, công trình thủy điện còn thiếu.
Điều 2
Để tăng cường công tác quản lý quy hoạch, đầu tư xây dựng, vận hành khai
thác các công trình thủy điện đúng quy định của pháp luật, Quốc hội yêu cầu
Chính phủ chỉ đạo các bộ, ngành, Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc
Trung ương có liên quan thực hiện một số nhiệm vụ trọng tâm sau đây:
1. Tiếp tục tổ chức rà soát, đánh giá quy hoạch thủy điện, kể cả các dự án tạm
dừng có thời hạn, các công trình thủy điện đang vận hành khai thác, bảo đảm sử
dụng tài nguyên nước hợp lý, bảo vệ đa dạng sinh học; kiên quyết loại bỏ, dừng
CÔNG BÁO/Số 1007 + 1008/Ngày 30-12-2013 69
các dự án, công trình thủy điện không hiệu quả, không bảo đảm an toàn, có ảnh
hưởng xấu tới chế độ dòng chảy, môi trường và đời sống người dân. Nâng cao
chất lượng lập, thẩm định, phê duyệt và quản lý thực hiện quy hoạch. Tổ chức
thực hiện thống nhất, đồng bộ quy hoạch thủy điện trong tổng thể quy hoạch
phân ngành năng lượng.
2. Trong năm 2014 tổ chức đánh giá tổng thể các đập, hồ chứa thủy lợi và
thủy điện trong cả nước; có kế hoạch, giải pháp và bố trí đủ kinh phí sửa chữa,
nâng cấp các đập, hồ chứa có nguy cơ gây mất an toàn; phấn đấu hoàn thành việc
ban hành quy trình vận hành liên hồ chứa trên các lưu vực sông còn lại; quy định
cụ thể trách nhiệm của các bộ, ngành, địa phương, tổ chức và cá nhân có liên
quan thực hiện nhiệm vụ quản lý, bảo đảm an toàn đập, hồ chứa và vùng hạ du.
Tăng cường kiểm tra, xử lý vi phạm về an toàn đập, hồ chứa. Hoàn chỉnh hệ
thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật đối với các công trình đập, hồ chứa, đặc
biệt là về kháng chấn động đất; xây dựng và ban hành tiêu chuẩn đối với một số
công nghệ mới, tiên tiến để áp dụng phù hợp với điều kiện thực tế của nước ta.
Bảo đảm bố trí đủ quỹ đất và thực hiện nghiêm túc việc trồng rừng thay thế,
đặc biệt là rừng đầu nguồn lưu vực sông của các công trình thủy điện. Phải hoàn
thành việc trồng rừng thay thế trong năm 2015 đối với các công trình thủy điện
đã đưa vào vận hành khai thác. Kiên quyết ngăn chặn, xử lý nghiêm hành vi lợi
dụng hạ tầng kỹ thuật công trình thủy điện để chặt, phá rừng, khai thác tài nguyên
thiên nhiên trái phép. Thực hiện nghiêm túc chính sách, pháp luật về dịch vụ môi
trường rừng.
3. Tập trung hoàn thành trong năm 2014 việc rà soát, điều chỉnh, bổ sung
chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư dự án thủy điện và việc ban hành chính
sách ổn định đời sống và sản xuất cho người dân sau tái định cư. Đẩy nhanh tiến
độ xây dựng, triển khai các đề án ổn định dân cư, phát triển kinh tế - xã hội vùng
tái định cư dự án thủy điện.
4. Tăng cường năng lực quản lý lưu vực sông, điều phối, giám sát việc tuân
thủ quy trình vận hành liên hồ chứa, đặc biệt là hồ chứa bậc thang, bảo đảm
không để xảy ra tình trạng vận hành hồ chứa gây lũ kép; giải quyết các vấn đề
liên ngành, liên địa phương trong khai thác, sử dụng tài nguyên nước. Nâng cao
chất lượng đánh giá môi trường chiến lược, đánh giá tác động môi trường đối với
quy hoạch, dự án, công trình thủy điện và kiểm tra, giám sát chặt chẽ việc thực
hiện. Sớm ban hành hướng dãn cụ thể quy định dòng chảy tối thiểu sau các đập
thủy điện.
Đẩy mạnh đầu tư xây dựng, khai thác có hiệu quả hệ thống thông tin, cơ sở
dữ liệu về tài nguyên nước, khí tượng thủy văn; mô hình tính toán, dự báo lưu
lượng nước đến hồ trong mùa lũ và mùa cạn; hệ thống viễn thông, quan trắc,
giám sát, cảnh báo, dự báo tài nguyên nước trên các hệ thống sông lớn. Xây dựng
70 CÔNG BÁO/Số 1007 + 1008/Ngày 30-12-2013
đầy đủ phương án phòng chống lũ, lụt cho vùng hạ du và cơ chế giám sát của
cộng đồng đối với việc xả lũ của các hồ chứa.
5. Quy định rõ trách nhiệm của các bộ, ngành, địa phương, tổ chức và cá
nhân trong quá trình chỉ đạo, điều hành; nâng cao chất lượng công tác tham mưu,
phục vụ, củng cố lực lượng cán bộ chuyên môn đáp ứng yêu cầu quản lý nhà
nước. Kiểm tra, giám sát, làm rõ trách nhiệm và xử lý nghiêm vi phạm trong công
tác quy hoạch, đầu tư xây dựng, quản lý, vận hành khai thác công trình thủy điện.
Điều 3
Hàng năm, Chính phủ báo cáo Quốc hội kết quả thực hiện Nghị quyết. Ủy ban
thường vụ Quốc hội, Hội đồng dân tộc, các Ủy ban của Quốc hội, Đoàn đại biểu
Quốc hội, đại biểu Quốc hội, Hội đồng nhân dân các cấp theo chức năng, nhiệm
vụ, quyền hạn của mình giám sát việc thực hiện Nghị quyết này./.
Nghị quyết này đã được Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam
khóa XIII, kỳ họp thứ 6 thông qua ngày 27 tháng 11 năm 2013./.
CHỦ TỊCH QUỐC HỘI
Nguyễn Sinh Hùng