CÔNG BÁO/Số 765 + 766/Ngày 14-8-2014 35
THỦ TƯỚNG CHÍNH PHỦ
Số: 1291/QĐ-TTg
CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập - Tự do - Hạnh phúc
Hà Nội, ngày 01 tháng 8 năm 2014
QUYẾT ĐỊNH
Phê duyệt Kế hoạch hành động phát triển ngành công nghiệp chế biến nông,
thủy sản thực hiện Chiến lược công nghiệp hóa của Việt Nam trong khuôn
khổ hợp tác Việt Nam - Nhật Bản hướng đến năm 2020, tầm nhìn 2030
THỦ TƯỚNG CHÍNH PHỦ
Căn cứ Luật Tổ chức Chính phủ ngày 25 tháng 12 năm 2001;
Căn cứ Quyết định số 1043/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt
Chiến lược công nghiệp hóa của Việt Nam trong khuôn khổ hợp tác Việt Nam -
Nhật Bản hướng đến năm 2020, tầm nhìn 2030;
Xét đề nghị của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn,
QUYẾT ĐỊNH:
Điều 1. Ban hành kèm theo Quyết định này Kế hoạch hành động phát triển
ngành công nghiệp chế biến nông, thủy sản thực hiện Chiến lược công nghiệp hóa
của Việt Nam trong khuôn khổ hợp tác Việt Nam - Nhật Bản hướng đến năm 2020,
tầm nhìn 2030 theo Quyết định số 1043/QĐ-TTg ngày 01 tháng 7 năm 2013 của
Thủ tướng Chính phủ.
Điều 2. Quyết định này có hiệu lực kể từ ngày ký.
Điều 3. Các Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ, Thủ trưởng cơ quan thuộc
Chính phủ, Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương chịu
trách nhiệm thi hành Quyết định này./.
THỦ TƯỚNG
Nguyễn Tấn Dũng
36 CÔNG BÁO/Số 765 + 766/Ngày 14-8-2014
THỦ TƯỚNG CHÍNH PHỦ CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập - Tự do - Hạnh phúc
KẾ HOẠCH HÀNH ĐỘNG
Phát triển ngành công nghiệp chế biến nông, thủy sản
thực hiện Chiến lược công nghiệp hóa của Việt Nam trong khuôn khổ
hợp tác Việt Nam - Nhật Bản hướng đến năm 2020, tầm nhìn 2030
(Ban hành kèm theo Quyết định số 1291/QĐ-TTg ngày 01 tháng 8 năm 2014
của Thủ tướng Chính phủ)
I. THỰC TRẠNG
1. Vị trí, vai trò của ngành công nghiệp chế biến nông, thủy sản tại Việt Nam, triển
vọng trong 10 năm tới
Ngành chế biến nông, thủy sản của Việt Nam chiếm một tỷ trọng đáng kể trong
công nghiệp chế biến/sản xuất, một lĩnh vực chiếm khoảng 20% GDP. Tại thời điểm
năm 2001, ngành chế biến nông, thủy sản và thực phẩm giữ vị trí hàng đầu, chiếm
khoảng 23%, năm 2010 chiếm khoảng 20% giá trị sản xuất công nghiệp và vị thế
này không có sự thay đổi lớn trong 10 năm qua. Theo số liệu của Tổng cục Thống
kê, tại thời điểm năm 2012 có trên 6.000 doanh nghiệp trong lĩnh vực chế biến
nông, thủy sản. Đây là lĩnh vực quan trọng có số lượng doanh nghiệp nhiều nhất
trong công nghiệp sản xuất.
Các sản phẩm nông, thủy sản chế biến chủ yếu là: lúa gạo, cà phê, chè, hạt
điều, hạt tiêu, rau quả, cao su, các sản phẩm thủy sản đông lạnh. Hầu hết các sản
phẩm chế biến ở dạng sơ chế, tỷ lệ chế biến sâu (tinh chế) còn rất thấp.
Kim ngạch xuất khẩu sản phẩm nông thủy sản của Việt Nam năm 2012 đạt
18,1 tỷ USD, trong 5 năm trở lại đây tăng khoảng 2,2 lần và là một trong những
mặt hàng xuất khẩu chủ lực của Việt Nam.
2. Phân tích cung, cầu
Theo dự báo của Euromonitor International, quy mô thị trường đối với thực
phẩm chế biến được đóng gói (Packaged Food) trên thế giới là 860 tỷ USD
(năm 2010), và dự báo năm 2015 sẽ tăng lên 997 tỷ USD.
Với nguồn tài nguyên phong phú về nông, thủy sản, nếu Việt Nam thực hiện
các biện pháp chính sách đồng bộ sẽ đem lại sự phát triển nhất định cho lĩnh vực
này. Hướng chỉ đạo của Chính phủ Việt Nam là cơ cấu lại sản phẩm chế biến, sản
xuất các sản phẩm có giá trị gia tăng cao, đảm bảo vệ sinh toàn thực phẩm và phát
triển bền vững.
Không dừng ở cơ cấu sản xuất và xuất khẩu như nêu trên, cần phải tiến hành
thương mại hóa các sản phẩm nhằm đáp ứng với nhu cầu thị trường nước ngoài
CÔNG BÁO/Số 765 + 766/Ngày 14-8-2014 37
trên cơ sở tận dụng nguồn tài nguyên về nông, thủy sản trong nước, thúc đẩy xuất
khẩu các sản phẩm có giá trị gia tăng cao bao gồm cả việc tạo dựng thương hiệu,
đẩy nhanh tốc độ tăng trưởng của ngành.
3. Những vấn đề tồn tại
Điều quan trọng trong các giải pháp nhằm nâng cao giá trị gia tăng trước hết
đó là nâng cao tính an toàn vệ sinh thực phẩm. Hiện nay, đáng tiếc là Việt Nam
vẫn còn những trường hợp bị dừng xuất khẩu do dư lượng thuốc bảo vệ thực vật
cũng như thuốc kháng sinh trong sản phẩm nông, thủy sản vượt mức cho phép.
Ngoài ra, các tiêu chuẩn quốc tế như GMP (Good Manufacturing Practice) hay
HACCP (Hazard Analysis and Critical Control Point) chưa được hiểu biết rộng rãi.
Nếu xem xét việc xuất khẩu từ Việt Nam sang Nhật Bản, theo thống kê giám sát
thực phẩm nhập khẩu năm 2011 của Bộ Y tế, Phúc lợi và Lao động Nhật Bản thì
số lượng mặt hàng thực phẩm của Việt Nam vi phạm Luật an toàn vệ sinh thực
phẩm của Nhật Bản (166 vụ việc, chiếm 13,2% tổng số vụ việc vi phạm) đứng thứ 3
sau Trung Quốc (278 vụ việc, 22,1%) và Mỹ (174 vụ việc, 13,8%). Việc cải thiện
niềm tin đối với thực phẩm chế biến của Việt Nam thông qua việc thực hiện triệt
để VietGAP, truy xuất nguồn gốc và chuỗi giá trị sẽ là điều kiện tiền đề để nâng
cao giá trị gia tăng cho các sản phẩm nông, thủy sản và thực phẩm chế biến.
Thứ 2, đó là bảo đảm sự ổn định về chất lượng và số lượng của nguồn nguyên
liệu. Điều kiện cần thiết đối với doanh nghiệp chế biến nông, thủy sản và thực
phẩm là bảo đảm chất lượng ổn định cũng như số lượng ổn định của nguồn
nguyên liệu.
Thứ 3, nâng cao hàm lượng chế biến. Các công đoạn chế biến bắt đầu từ tinh
chế nguyên liệu, quản lý quá trình chế biến, đến đóng gói, bao bì… Nếu nâng cao
được hàm lượng chế biến sẽ góp phần nâng cao giá trị gia tăng cho sản phẩm chế
biến của Việt Nam.
Thứ 4, hiện đại hóa lưu thông. Trong quá trình xếp dỡ, vận chuyển hàng hóa
bằng đường bộ và đường biển, Việt Nam đang thiếu các phương tiện vận chuyển
đối với hàng đông lạnh và hàng cần bảo quản mát, vì vậy chất lượng hàng hóa
trong quá trình vận chuyển không được bảo đảm.
Thứ 5, tăng cường Marketing. Ví dụ, tùy vào thị trường mục tiêu mà cần phải
thay đổi thiết kế, hình dáng, chất liệu của bao bì đóng gói như túi nilon, giấy, lon,
chai… Nếu hướng xuất khẩu sang thị trường Nhật Bản, các sản phẩm chế biến của
Việt Nam được ưa chuộng tại Nhật Bản được đóng gói bao bì theo đúng thị hiếu
của người tiêu dùng Nhật Bản thì sẽ góp phần làm tăng xuất khẩu cũng như tăng
giá trị gia tăng cho sản phẩm.
Như vậy, cần các giải pháp để nâng cao giá trị gia tăng theo từng khâu của
chuỗi cung ứng. Để có thể tham gia vào chuỗi cung ứng toàn cầu, cần phải xây
dựng và thực thi các giải pháp nhằm tạo ra một số sản phẩm tiêu biểu và phát triển
nâng cao chất lượng của các mặt hàng nông, thủy sản và thực phẩm.
38 CÔNG BÁO/Số 765 + 766/Ngày 14-8-2014
II. ĐỊNH HƯỚNG ĐẾN NĂM 2020
Đưa Việt Nam trở thành quốc gia cung cấp tin cậy về các sản phẩm nông, thủy
sản và thực phẩm an toàn với chất lượng cao.
III. MỤC TIÊU HƯỚNG TỚI NĂM 2020
1. Xác lập lòng tin trên thị trường thế giới về Việt Nam là một quốc gia sản
xuất các sản phẩm nông, thủy sản và thực phẩm an toàn với chất lượng cao phục
vụ xuất khẩu và tiêu dùng trong nước.
2. Xác lập 3 - 5 mặt hàng nông, thủy sản và thực phẩm chế biến có thể tạo nên
hình ảnh thương hiệu của Việt Nam.
IV. CÁC VẤN ĐỀ MANG TÍNH CHIẾN LƯỢC
1. Bảo đảm ổn định về chất lượng và số lượng nguồn nguyên liệu.
2. Nâng cao hàm lượng chế biến.
3. Hiện đại hóa lưu thông.
4. Cải thiện các hoạt động Marketing và xây dựng thương hiệu.
V. KẾ HOẠCH HÀNH ĐỘNG
Phân công tổ chức thực hiện
TT Kế hoạch hành động
Thời
gian bắt
đầu
Cơ quan
chủ trì
Cơ quan
phối hợp
1 Lựa chọn mặt hàng tiêu biểu
Lựa chọn mặt hàng, vùng sản xuất
có tiềm năng: Cao su; Cà phê; Chè;
Tôm, Rau quả.
Tháng
7/2014
Bộ
NN&PTNT
Bộ Công Thương,
Bộ KHCN,
UBND các tỉnh,
thành phố
2 Tạo lập sản phẩm tiêu biểu
2.1
Bảo đảm nguồn nguyên liệu ổn
định về số lượng và chất lượng
- Tổ chức sản xuất nguyên liệu
theo từng nhóm hộ nông dân,
khuyến khích thành lập các hợp
tác xã nông nghiệp (liên kết ngang);
thể chế hóa liên kết giữa doanh
nghiệp chế biến với nông dân
thông qua việc ký kết hợp đồng
thu mua sản phẩm (liên kết dọc).
Nhấn mạnh vai trò của doanh
nghiệp trong việc kết nối giữa sản
xuất với thị trường.
Tháng
9/2014
Bộ
NN&PTNT
Bộ KHĐT, Bộ
Công Thương,
Bộ Y tế, UBND
các tỉnh, thành
phố
CÔNG BÁO/Số 765 + 766/Ngày 14-8-2014 39
Phân công tổ chức thực hiện
TT Kế hoạch hành động
Thời
gian bắt
đầu
Cơ quan
chủ trì
Cơ quan
phối hợp
- Giải quyết các vấn đề liên quan
đến dư lượng thuốc bảo vệ thực
vật/kháng sinh trong nguyên liệu.
- Tổ chức chứng nhận các sản phẩm
nông nghiệp sản xuất theo các
chứng chỉ (VietGap, GlobalGap,
Rainforest, 4C,...)
2.2
Nâng cao hàm lượng chế biến
- Thúc đẩy liên doanh trong lĩnh
vực chế biến giữa doanh nghiệp
Nhật Bản và doanh nghiệp Việt Nam.
- Nâng cao năng lực một số cơ sở
R&D; trọng tâm là Viện Cơ điện
Nông nghiệp và Công nghệ sau
thu hoạch; Xây dựng trung tâm
nghiên cứu thủy sản vùng đồng
bằng sông Cửu Long.
- Áp dụng chu trình sản xuất khép
kín với hệ thống quản lý tiên tiến
đáp ứng các tiêu chuẩn của thị
trường Nhật Bản hoặc quốc tế,
thúc đẩy chuyển giao công nghệ
của Nhật Bản trong lĩnh vực chế
biến, đóng gói, bảo quản nông,
thủy sản
Tháng
9/2014
Bộ
NN&PTNT
Bộ KHĐT, Bộ
KHCN, UBND
các tỉnh, thành
phố
2.3
Hiện đại hóa lưu thông
- Nâng cao hiệu quả của các doanh
nghiệp nhỏ trong lĩnh vực lưu thông,
phân phối.
- Thúc đẩy hình thành hệ thống hạ
tầng lưu thông, phân phối (sàn đấu
giá nông sản, hệ thống sơ chế sản
phẩm tại các chợ đầu mối, kênh
phân phối sản phẩm đến tay người
tiêu dùng,…).
Tháng
9/2014
Bộ Công
Thương
Bộ NN&PTNT,
UBND các tỉnh,
thành phố
40 CÔNG BÁO/Số 765 + 766/Ngày 14-8-2014
Phân công tổ chức thực hiện
TT Kế hoạch hành động
Thời
gian bắt
đầu
Cơ quan
chủ trì
Cơ quan
phối hợp
2.4
Hoàn thiện các hoạt động Marketing
và xây dựng thương hiệu.
- Hỗ trợ các hoạt động Marketing
và xây dựng thương hiệu.
- Hỗ trợ nâng cấp hoạt động Trung
tâm Triển lãm - Hội chợ nông nghiệp
tại Việt Nam (vừa làm chức năng
quảng bá sản phẩm gắn với văn
hóa ẩm thực, tiêu dùng của Việt
Nam và thế giới, vừa có chức
năng của một chợ điện tử, cập
nhật thông tin thị trường giá cả
trong nước và quốc tế...)
Tháng
9/2014
Bộ
NN&PTNT
Bộ KHĐT, Bộ
Công Thương,
UBND các tỉnh,
thành phố
3
Xây dựng và triển khai dự án thí
điểm khu chế biến nông nghiệp
công nghệ cao (nhằm gắn kết từ
vùng sản xuất đến chế biến và
tiêu thụ đối với sản phẩm nông
nghiệp tiêu biểu được lựa chọn).
Tháng
01/2015
Bộ
NN&PTNT
Bộ KHĐT,
UBND các tỉnh,
thành phố
4
Nâng cao chất lượng các mặt
hàng nông, thủy sản và thực phẩm
chế biến
4.1
Tiêu chuẩn chất lượng và an toàn
thực phẩm.
Rà soát, chuyển đổi, bổ sung các
tiêu chuẩn chất lượng, an toàn vệ
sinh thực phẩm của Việt Nam hài
hòa với tiêu chuẩn quốc tế.
Tháng
6/2014
Bộ
NN&PTNT Bộ Y tế
4.2
- Hiện đại hóa 02 Trung tâm kiểm
định chất lượng và an toàn vệ sinh
thực phẩm (ở phía Bắc và phía
Nam) có chức năng kiểm nghiệm,
kiểm chứng.
- Hình thành hệ thống (mạng lưới)
kiểm định tư nhân được Chính
phủ cấp phép.
Tháng
6/2014
Bộ
NN&PTNT
Bộ KHCN, Bộ
Y tế, Bộ Giáo
dục và đào tạo
CÔNG BÁO/Số 765 + 766/Ngày 14-8-2014 41
Phân công tổ chức thực hiện
TT Kế hoạch hành động
Thời
gian bắt
đầu
Cơ quan
chủ trì
Cơ quan
phối hợp
- Đào tạo nguồn nhân lực nâng
cao năng lực kiểm soát an toàn vệ
sinh thực phẩm theo chuỗi sản
xuất sản phẩm
4.3
Cơ chế kiểm tra/kiểm định
Thúc đẩy ký kết hiệp định công
nhận lẫn nhau về kết quả kiểm định
chất lượng nông, thủy sản giữa
Việt Nam và các nước nhập khẩu
Tháng
6/2014
Bộ
NN&PTNT Bộ Y tế
5 Cơ chế, chính sách hỗ trợ
- Rà soát, bổ sung các chính sách
hiện có về: đầu tư, đất đai, khoa
học công nghệ, tài chính, tín dụng,
nghiên cứu khoa học, chuyển giao
công nghệ,... để thúc đẩy hợp tác
Việt - Nhật
Tháng
6/2014
Bộ
NN&PTNT
Bộ Tài chính,
Bộ KHCN,
Bộ Giáo dục
và đào tạo
VI. TỔ CHỨC THỰC HIỆN VÀ CƠ CHẾ GIÁM SÁT
1. Phân công nhiệm vụ
a) Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn có trách nhiệm:
- Thành lập Ban điều hành với sự tham gia của các bên liên quan để tổ chức
thực hiện Kế hoạch hành động đồng bộ, hiệu quả;
- Đôn đốc, kiểm tra các cơ quan, đơn vị, địa phương triển khai thực hiện Kế
hoạch; hàng năm tổng hợp tình hình thực hiện, báo cáo Ban Chỉ đạo; định kỳ tiến
hành sơ kết, tổng kết đánh giá kết quả, hiệu quả thực hiện Kế hoạch hành động,
báo cáo Thủ tướng Chính phủ.
b) Các Bộ, ngành liên quan có trách nhiệm:
- Tổ chức xây dựng và thực hiện các nội dung, nhiệm vụ của Kế hoạch hành
động phù hợp với chức năng nhiệm vụ của mình nêu tại phần V của Kế hoạch.
- Phối hợp với Bộ Nông nghiệp và PTNT đánh giá kết quả, hiệu quả thực hiện
các nhiệm vụ, nội dung được phân công để tổng hợp, báo cáo Thủ tướng Chính phủ.
c) Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương có trách nhiệm:
- Chỉ đạo các cơ quan, đơn vị liên quan của địa phương xây dựng và thực hiện
các nội dung, nhiệm vụ của Kế hoạch hành động phù hợp với đặc thù và tiềm năng,
lợi thế của địa phương; Tổ chức xây dựng, phê duyệt và triển khai các nhiệm vụ,
đề án, dự án cụ thể để thực hiện Kế hoạch hành động này, bảo đảm kịp thời, hiệu quả;
42 CÔNG BÁO/Số 765 + 766/Ngày 14-8-2014
- Phối hợp với các Bộ, ngành Trung ương triển khai thực hiện các đề án, nhiệm
vụ trên cơ sở các nội dung, nhiệm vụ được nêu trong Kế hoạch hành động đảm bảo
đồng bộ, tránh chồng lấn và hiệu quả đầu tư;
- Tổ chức và huy động các nguồn lực, phối hợp triển khai các nhiệm vụ, thuộc
Kế hoạch hành động này với các dự án của các chương trình phát triển kinh tế - xã hội
khác để triển khai thực hiện, bảo đảm hiệu quả huy động nguồn vốn và tiết kiệm.
d) Các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực công nghiệp chế biến nông, thủy
sản căn cứ nội dung, nhiệm vụ trong Kế hoạch hành động này, chủ động xây dựng
các đề án, dự án cụ thể để đầu tư triển khai thực hiện.
2. Giám sát tình hình thực hiện kế hoạch hành động
Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn thực hiện giám sát tình hình triển khai
Kế hoạch hành động và báo cáo tại các cuộc họp của Tổ Công tác Chiến lược công
nghiệp hóa mỗi năm một lần. Tổ Công tác sẽ báo cáo kết quả giám sát lên Ban Chỉ
đạo Chiến lược công nghiệp hóa.
3. Điều chỉnh Kế hoạch hành động
Trong quá trình thực hiện Kế hoạch, nếu có khó khăn, vướng mắc, các cơ quan,
tổ chức, doanh nghiệp phản hồi về Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn và Tổ
Công tác Chiến lược công nghiệp hóa để xem xét giải quyết.
Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn phối hợp với Tổ Công tác Chiến lược
công nghiệp hóa và các Bộ, ngành liên quan tổng hợp và đánh giá kết quả thực
hiện đến năm 2016 cũng như kinh nghiệm phù hợp của phía Nhật Bản, trên cơ sở
đó sẽ điều chỉnh lại Kế hoạch hành động cần được thực hiện từ năm 2017.
4. Nguồn kinh phí
Nguồn vốn thực hiện Kế hoạch hành động được huy động từ các nguồn: ngân
sách trung ương; ngân sách địa phương; vốn viện trợ quốc tế; vốn huy động xã hội,
cộng đồng và các nguồn vốn hợp pháp khác./.
THỦ TƯỚNG
Nguyễn Tấn Dũng