CÔNG BÁO/Số 335 + 336/Ngày 18-6-2013 51
HỘI ĐỒNG THẨM PHÁN
TÒA ÁN NHÂN DÂN TỐI CAO
Số: 03/2012/NQ-HĐTP
CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập - Tự do - Hạnh phúc
Hà Nội, ngày 03 tháng 12 năm 2012
NGHỊ QUYẾT
Hướng dẫn thi hành một số quy định trong Phần thứ nhất
“Những quy định chung” của Bộ luật Tố tụng dân sự đã được sửa đổi,
bổ sung theo Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Tố tụng dân sự
HỘI ĐỒNG THẨM PHÁN TÒA ÁN NHÂN DÂN TỐI CAO
Căn cứ vào Luật Tổ chức Tòa án nhân dân;
Để thi hành đúng và thống nhất Phần thứ nhất “Những quy định chung” của
Bộ luật Tố tụng dân sự đã được sửa đổi, bổ sung theo Luật Sửa đổi, bổ sung một
số điều của Bộ luật Tố tụng dân sự ngày 29 tháng 3 năm 2011 (sau đây viết tắt
là BLTTDS);
Sau khi có ý kiến thống nhất của Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao và
Bộ trưởng Bộ Tư pháp,
QUYẾT NGHỊ:
Điều 1. Phạm vi điều chỉnh
Nghị quyết này hướng dẫn thi hành một số quy định chung nhằm bảo đảm thi
hành đúng và thống nhất Phần thứ nhất “Những quy định chung” của BLTTDS.
Điều 2. Về nhiệm vụ, quyền hạn giải quyết các vụ việc dân sự
1. Căn cứ vào Luật Tổ chức Tòa án nhân dân và Chương III Phần thứ nhất của
BLTTDS, nhiệm vụ, quyền hạn của Tòa dân sự, Tòa kinh tế, Tòa lao động Tòa án
nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương trong tố tụng dân sự được thực
hiện như sau:
a) Tòa dân sự có nhiệm vụ, quyền hạn giải quyết các tranh chấp và các yêu
cầu về dân sự, hôn nhân và gia đình quy định tại các Điều 25, 26, 27 và 28 của
BLTTDS;
b) Tòa kinh tế có nhiệm vụ, quyền hạn giải quyết các tranh chấp và các yêu cầu
về kinh doanh, thương mại quy định tại Điều 29 và Điều 30 của BLTTDS; các
tranh chấp về kinh doanh, thương mại mà một hoặc các bên không có đăng ký kinh
doanh, nhưng đều có mục đích lợi nhuận;
52 CÔNG BÁO/Số 335 + 336/Ngày 18-6-2013
c) Tòa lao động có nhiệm vụ, quyền hạn giải quyết các tranh chấp và các yêu
cầu về lao động quy định tại Điều 31 và Điều 32 của BLTTDS;
d) Trong trường hợp căn cứ vào hướng dẫn tại các điểm a, b và c khoản 1 Điều
này mà khó xác định được tranh chấp hoặc yêu cầu đó thuộc nhiệm vụ, quyền hạn
của Tòa chuyên trách nào, thì Chánh án Tòa án nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc
Trung ương quyết định phân công cho một Tòa chuyên trách giải quyết theo thủ
tục chung. Trường hợp sau khi thụ lý vụ việc dân sự mới phát hiện được vụ việc
dân sự thuộc nhiệm vụ, quyền hạn của Tòa chuyên trách khác, thì Tòa chuyên
trách đã thụ lý tiếp tục giải quyết vụ việc dân sự theo thủ tục chung, nhưng cần ghi
số, ký hiệu và trích yếu trong bản án, quyết định theo đúng hướng dẫn tại Điều 3
của Nghị quyết này.
2. Tòa dân sự, Tòa kinh tế, Tòa lao động Tòa án nhân dân tối cao giám đốc
thẩm, tái thẩm những vụ việc tương ứng được hướng dẫn tại khoản 1 Điều này
mà bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật của Tòa án nhân dân cấp tỉnh bị
kháng nghị.
Điều 3. Về cách ghi số, ký hiệu và trích yếu trong bản án, quyết định dân sự
Ngoài việc ghi số và năm ban hành bản án, quyết định thì ký hiệu và trích yếu
trong bản án, quyết định giải quyết các tranh chấp và các yêu cầu dân sự, hôn nhân
và gia đình, kinh doanh, thương mại, lao động được ghi như sau:
1. Đối với bản án, quyết định giải quyết tranh chấp về dân sự
a) Về việc ghi ký hiệu:
- Đối với bản án sơ thẩm, thì ghi ký hiệu: DS-ST
Ví dụ: Số: 20/2013/DS-ST
- Đối với bản án phúc thẩm, thì ghi ký hiệu: DS-PT
Ví dụ: Số: 10/2013/DS-PT
- Đối với quyết định giám đốc thẩm, thì ghi ký hiệu: DS-GĐT
Ví dụ: Số: 05/2013/DS-GĐT
- Đối với quyết định tái thẩm, thì ghi ký hiệu: DS-TT
Ví dụ: Số: 01/2013/DS-TT
b) Về việc ghi trích yếu:
- Cần xác định tranh chấp mà Tòa án thụ lý giải quyết được quy định tại khoản
nào tương ứng của Điều 25 của BLTTDS, để ghi vào phần trích yếu của bản án,
quyết định;
Ví dụ: Tranh chấp mà Tòa án thụ lý giải quyết là tranh chấp giữa cá nhân với
cá nhân về quốc tịch Việt Nam được quy định tại khoản 1 Điều 25 của BLTTDS
thì ghi: “V/v tranh chấp giữa cá nhân với cá nhân về quốc tịch Việt Nam”.
CÔNG BÁO/Số 335 + 336/Ngày 18-6-2013 53
- Trong trường hợp tại khoản tương ứng của Điều 25 của BLTTDS quy định
nhóm tranh chấp thì cần ghi cụ thể tranh chấp được giải quyết;
Ví dụ: Tranh chấp mà Tòa án thụ lý giải quyết là tranh chấp về hợp đồng dân
sự được quy định tương ứng tại khoản 3 Điều 25 của BLTTDS, thì cần ghi cụ thể
tranh chấp về hợp đồng dân sự gì; nếu là hợp đồng thuê nhà ở thì ghi: “V/v tranh
chấp về hợp đồng dân sự thuê nhà ở”; nếu là hợp đồng vận chuyển hành khách
thì ghi: “V/v tranh chấp về hợp đồng dân sự vận chuyển hành khách”.
2. Đối với quyết định giải quyết việc dân sự
a) Về việc ghi ký hiệu:
- Đối với quyết định sơ thẩm, thì ghi ký hiệu: QĐDS-ST
Ví dụ: Số: 01/2013/QĐDS-ST
- Đối với quyết định phúc thẩm, thì ghi ký hiệu: QĐDS-PT
Ví dụ: Số: 10/2013/QĐDS-PT
- Đối với quyết định giám đốc thẩm, thì ghi ký hiệu: QĐDS-GĐT
Ví dụ: Số: 15/2013/QĐDS-GĐT
- Đối với quyết định tái thẩm, thì ghi ký hiệu: QĐDS-TT
Ví dụ: Số: 10/2013/QĐDS-TT.
b) Về việc ghi trích yếu:
Cần xác định yêu cầu cụ thể mà Tòa án thụ lý giải quyết được quy định tại
khoản nào tương ứng của Điều 26 của BLTTDS, để ghi vào phần trích yếu của
quyết định.
Ví dụ: Yêu cầu mà Tòa án thụ lý giải quyết là yêu cầu tuyên bố một người mất
tích được quy định tương ứng tại khoản 3 Điều 26 của BLTTDS, thì ghi: “V/v yêu
cầu tuyên bố một người mất tích”.
3. Đối với bản án, quyết định giải quyết các tranh chấp và các yêu cầu về hôn
nhân và gia đình, kinh doanh, thương mại, lao động, thì việc ghi ký hiệu và trích yếu
được thực hiện tương tự như việc ghi ký hiệu và trích yếu đối với bản án, quyết định
giải quyết các tranh chấp và các yêu cầu về dân sự, nhưng thay ký hiệu “DS” bằng
ký hiệu tranh chấp hoặc yêu cầu tương ứng: “HNGĐ”; “KDTM”; “LĐ”.
Ví dụ:
- Đối với bản án sơ thẩm giải quyết tranh chấp về kinh doanh thương mại thì
ghi: Số: 09/2013/KDTM-ST.
- Đối với quyết định sơ thẩm giải quyết yêu cầu về lao động thì ghi: Số:
10/2013/QĐLĐ-ST.
54 CÔNG BÁO/Số 335 + 336/Ngày 18-6-2013
Điều 4. Về quy định tại khoản 9 Điều 25 và khoản 6 Điều 26 của BLTTDS
1. Trường hợp người yêu cầu công chứng, người làm chứng, người có quyền và
lợi ích liên quan, cơ quan nhà nước có thẩm quyền theo quy định của pháp luật
công chứng tranh chấp với nhau về việc tuyên bố văn bản công chứng vô hiệu thì
có quyền yêu cầu Tòa án tuyên bố văn bản công chứng vô hiệu theo quy định tại
khoản 9 Điều 25 của BLTTDS.
2. Trường hợp người yêu cầu công chứng, người làm chứng, người có quyền
và lợi ích liên quan, cơ quan nhà nước có thẩm quyền theo quy định của pháp
luật công chứng cho rằng việc công chứng có vi phạm pháp luật và cùng có yêu
cầu Tòa án tuyên bố văn bản công chứng vô hiệu thì có quyền yêu cầu Tòa án
tuyên bố văn bản công chứng vô hiệu theo quy định tại khoản 6 Điều 26 của
BLTTDS.
Điều 5. Về quy định tại khoản 10 Điều 25 và khoản 7 Điều 26 của BLTTDS
1. Đối với tài sản bị cưỡng chế để thi hành án nhưng có tranh chấp về quyền sở
hữu thì đương sự, người có tranh chấp (quy định tại Điều 75 của Luật Thi hành án
dân sự) có quyền khởi kiện vụ án tranh chấp liên quan đến tài sản bị cưỡng chế để
thi hành án quy định tại khoản 10 Điều 25 BLTTDS để yêu cầu Tòa án xác định
phần sở hữu, phân chia tài sản chung.
Ví dụ 1: Theo bản án của Tòa án thì A phải trả B 500 triệu đồng. Do A không
tự nguyện thi hành án nên Cơ quan thi hành án thông báo cho A về việc cưỡng chế
quyền sử dụng đất là tài sản của A. C và D cho rằng quyền sử dụng đất là tài sản
chung của A, C và D nên khởi kiện yêu cầu Tòa án xác định phần sở hữu của C và D
trong khối tài sản chung của A, C và D. Trong trường hợp này Tòa án căn cứ vào
quy định tại khoản 1 Điều 74 của Luật Thi hành án dân sự và khoản 10 Điều 25
của BLTTDS để thụ lý, giải quyết theo thủ tục chung.
Ví dụ 2: Theo bản án của Tòa án thì A phải trả B 500 triệu đồng. Do A không
tự nguyện thi hành án nên Cơ quan thi hành án đã cưỡng chế quyền sử dụng đất
mang tên A để thi hành án. C cho rằng quyền sử dụng đất là tài sản riêng của mình
nhờ A đứng tên hộ nên khởi kiện yêu cầu Tòa án xác định đây là tài sản thuộc
quyền sở hữu của mình. Trường hợp này, Tòa án căn cứ vào quy định tại Điều 75
của Luật Thi hành án dân sự, khoản 10 Điều 25 của BLTTDS để thụ lý, giải quyết
theo thủ tục chung.
2. Yêu cầu xác định quyền sở hữu, quyền sử dụng tài sản; phân chia tài sản
chung để thi hành án theo quy định của pháp luật về thi hành án dân sự (khoản 1
Điều 74 của Luật Thi hành án dân sự) thuộc thẩm quyền của Tòa án theo quy định
tại khoản 7 Điều 26 của BLTTDS, cụ thể như sau:
a) Có căn cứ cho rằng đó là tài sản thuộc sở hữu của người phải thi hành án thì
yêu cầu xác định quyền sở hữu của người phải thi hành án để bảo đảm thi hành án;
CÔNG BÁO/Số 335 + 336/Ngày 18-6-2013 55
b) Có căn cứ cho rằng đó là tài sản chung, trong đó có phần của người phải thi
hành án thì yêu cầu xác định phần sở hữu của người phải thi hành án trong khối tài
sản chung để bảo đảm thi hành án;
c) Có căn cứ cho rằng quyền sử dụng đất của người phải thi hành án, thì yêu
cầu xác định quyền sử dụng đất của người đó để bảo đảm thi hành án;
d) Có căn cứ cho rằng quyền sử dụng đất là tài sản chung, trong đó có phần của
người phải thi hành án thì yêu cầu xác định phần tài sản của người phải thi hành án
trong khối tài sản chung để bảo đảm thi hành án.
Ví dụ: Theo bản án của Tòa án thì A phải trả B 500 triệu đồng nhưng do A
không tự nguyện thi hành án nên Cơ quan thi hành án thông báo cho A về việc
cưỡng chế quyền sử dụng đất là tài sản của A nhưng A cho rằng quyền sử dụng
đất này là tài sản chung của A và C. Do A và C không tự phân chia phần tài sản
của mình trong khối tài sản chung và không khởi kiện. Trường hợp này, nếu B
yêu cầu xác định phần tài sản của người phải thi hành án trong khối tài sản
chung thì Tòa án căn cứ vào quy định tại khoản 1 Điều 74 của Luật Thi hành án dân sự
và khoản 7 Điều 26 của BLTTDS để thụ lý, giải quyết theo thủ tục chung.
Điều 6. Về quy định tại Điều 29 của BLTTDS
1. Cá nhân, tổ chức có đăng ký kinh doanh là cá nhân, tổ chức đã được các cơ
quan có thẩm quyền đăng ký kinh doanh cấp giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh
theo quy định của pháp luật, cụ thể như sau:
a) Cá nhân, hộ gia đình, tổ hợp tác (theo Bộ luật Dân sự năm 2005, Luật
Thương mại và các văn bản quy phạm pháp luật khác về đăng ký kinh doanh);
b) Doanh nghiệp (theo Luật Doanh nghiệp và các văn bản quy phạm pháp luật
hướng dẫn thi hành Luật Doanh nghiệp);
c) Hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã (theo Luật Hợp tác xã và các văn bản quy
phạm pháp luật hướng dẫn thi hành Luật Hợp tác xã);
d) Cá nhân, tổ chức khác theo quy định của pháp luật về đăng ký kinh doanh.
2. Mục đích lợi nhuận của cá nhân, tổ chức trong hoạt động kinh doanh, thương
mại là mong muốn của cá nhân, tổ chức đó thu được lợi nhuận mà không phân biệt có
thu được hay không thu được lợi nhuận từ hoạt động kinh doanh, thương mại đó.
3. Hoạt động kinh doanh, thương mại là hoạt động nhằm mục đích sinh lợi, bao
gồm mua bán hàng hóa, cung ứng dịch vụ, đầu tư, xúc tiến thương mại và các hoạt
động nhằm mục đích sinh lợi khác quy định tại khoản 1 Điều 3 Luật Thương mại.
Hoạt động kinh doanh, thương mại không chỉ là hoạt động trực tiếp theo đăng ký
kinh doanh, thương mại mà còn bao gồm cả các hoạt động khác phục vụ thúc đẩy,
nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh, thương mại.
56 CÔNG BÁO/Số 335 + 336/Ngày 18-6-2013
Ví dụ: Công ty trách nhiệm hữu hạn A được cấp giấy chứng nhận đăng ký kinh
doanh trong lĩnh vực may mặc. Hoạt động của Công ty A không chỉ giới hạn ở
việc may sản phẩm là hàng dệt may để phục vụ thị trường mà còn bao gồm cả
hành vi mua nguyên vật liệu về để sản xuất, xây dựng nhà xưởng, mua sắm trang
thiết bị, thuê xe ô tô để đưa công nhân đi làm, đi nghỉ hàng năm theo chế độ hoặc
mua một số ti vi để cho công nhân giải trí sau giờ làm việc,...
4. Đối với các tranh chấp quy định tại khoản 2 Điều 29 của BLTTDS thì
không nhất thiết đòi hỏi cá nhân, tổ chức phải có đăng ký kinh doanh mà chỉ đòi
hỏi cá nhân, tổ chức đều có mục đích lợi nhuận từ hoạt động kinh doanh,
thương mại; nếu chỉ có một bên có mục đích lợi nhuận, còn bên kia không có
mục đích lợi nhuận, thì tranh chấp đó là tranh chấp về dân sự quy định tại khoản 4
Điều 25 của BLTTDS.
5. Về các tranh chấp giữa công ty với các thành viên của công ty, giữa các
thành viên của công ty với nhau liên quan đến việc thành lập, hoạt động, giải thể,
sáp nhập, hợp nhất, chia, tách, chuyển đổi hình thức tổ chức của công ty quy định
tại khoản 3 Điều 29 của BLTTDS cần phân biệt như sau:
a) Các tranh chấp giữa công ty với các thành viên của công ty là các tranh chấp
về phần vốn góp của mỗi thành viên đối với công ty (thông thường phần vốn góp
đó được tính bằng tiền, nhưng cũng có thể bằng hiện vật hoặc bằng giá trị quyền sở
hữu công nghiệp); về mệnh giá cổ phiếu và số cổ phiếu phát hành đối với mỗi công
ty cổ phần; về quyền sở hữu một phần tài sản của công ty tương ứng với phần vốn
góp vào công ty; về quyền được chia lợi nhuận hoặc về nghĩa vụ chịu lỗ tương ứng
với phần vốn góp vào công ty; về yêu cầu công ty đổi các khoản nợ hoặc thanh
toán các khoản nợ của công ty, thanh lý tài sản và thanh lý các hợp đồng mà công
ty đã ký kết khi giải thể công ty; về các vấn đề khác liên quan đến việc thành lập,
hoạt động, giải thể, sáp nhập, hợp nhất, chia, tách, chuyển đổi hình thức tổ chức
của công ty;
b) Các tranh chấp giữa các thành viên của công ty với nhau là các tranh chấp
giữa các thành viên của công ty về trị giá phần vốn góp vào công ty giữa các thành
viên của công ty; về việc chuyển nhượng phần vốn góp vào công ty giữa các thành
viên của công ty hoặc về việc chuyển nhượng phần vốn góp vào công ty của thành
viên công ty đó cho người khác không phải là thành viên của công ty; về việc
chuyển nhượng cổ phiếu không ghi tên và cổ phiếu có ghi tên; về mệnh giá cổ
phiếu, số cổ phiếu phát hành và trái phiếu của công ty cổ phần hoặc về quyền sở
hữu tài sản tương ứng với số cổ phiếu của thành viên công ty; về quyền được chia
lợi nhuận hoặc về nghĩa vụ chịu lỗ, thanh toán nợ của công ty; về việc thanh lý tài
sản, phân chia nợ giữa các thành viên của công ty trong trường hợp công ty bị giải
thể, về các vấn đề khác giữa các thành viên của công ty liên quan đến việc thành
lập, hoạt động, giải thể, sáp nhập, hợp nhất, chia, tách, chuyển đổi hình thức tổ
chức của công ty;
CÔNG BÁO/Số 335 + 336/Ngày 18-6-2013 57
c) Khi thực hiện hướng dẫn tại điểm a và điểm b khoản 5 Điều này, nếu giữa
công ty với các thành viên của công ty hoặc giữa các thành viên của công ty có
tranh chấp với nhau, nhưng tranh chấp đó không liên quan đến việc thành lập, hoạt
động, giải thể, sáp nhập, hợp nhất, chia, tách, chuyển đổi hình thức tổ chức của
công ty mà chỉ liên quan đến các quan hệ khác như quan hệ lao động, quan hệ dân
sự (ví dụ: Tranh chấp về bảo hiểm xã hội, về trợ cấp cho người lao động, về hợp
đồng lao động, về hợp đồng vay, mượn tài sản,...) thì tranh chấp đó không phải là
tranh chấp về kinh doanh, thương mại quy định tại khoản 3 Điều 29 của BLTTDS.
Tùy từng trường hợp cụ thể để xác định đó là tranh chấp về dân sự hay tranh chấp
về lao động.
Điều 7. Về quy định tại khoản 3 Điều 33 của BLTTDS
1. Đương sự ở nước ngoài bao gồm:
a) Đương sự là người nước ngoài không định cư, làm ăn, học tập, công tác ở
Việt Nam có mặt hoặc không có mặt tại Việt Nam vào thời điểm Tòa án thụ lý vụ
việc dân sự;
b) Đương sự là người Việt Nam định cư, làm ăn, học tập, công tác ở nước
ngoài có mặt hoặc không có mặt tại Việt Nam vào thời điểm Tòa án thụ lý vụ việc
dân sự;
c) Đương sự là người nước ngoài định cư, làm ăn, học tập, công tác ở Việt Nam
nhưng không có mặt tại Việt Nam vào thời điểm Tòa án thụ lý vụ việc dân sự;
d) Đương sự là người Việt Nam định cư, làm ăn, học tập, công tác ở Việt Nam
nhưng không có mặt tại Việt Nam vào thời điểm Tòa án thụ lý vụ việc dân sự;
đ) Cơ quan, tổ chức không phân biệt là cơ quan, tổ chức nước ngoài hay cơ quan,
tổ chức Việt Nam mà không có trụ sở, chi nhánh, văn phòng đại diện tại Việt Nam
vào thời điểm Tòa án thụ lý vụ việc dân sự.
2. Đối với yêu cầu hủy việc kết hôn trái pháp luật, giải quyết việc ly hôn, các
tranh chấp về quyền và nghĩa vụ của vợ chồng, cha, mẹ và con, về nhận cha, mẹ,
con, nuôi con nuôi và giám hộ giữa công dân Việt Nam cư trú ở khu vực biên giới
với công dân của nước láng giềng cùng cư trú ở khu vực biên giới với Việt Nam,
thì theo quy định tại khoản 3 Điều 102 của Luật Hôn nhân và Gia đình là thuộc
thẩm quyền giải quyết của Tòa án nhân dân quận, huyện, thị xã, thành phố thuộc
tỉnh nơi cư trú của công dân Việt Nam.
3. Tài sản ở nước ngoài
Tài sản ở nước ngoài là tài sản được xác định theo quy định của Bộ luật Dân sự
năm 2005 ở ngoài biên giới lãnh thổ của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam
tại thời điểm Tòa án thụ lý vụ việc dân sự.
58 CÔNG BÁO/Số 335 + 336/Ngày 18-6-2013
4. Cần phải ủy thác tư pháp cho cơ quan đại diện nước Cộng hòa xã hội chủ
nghĩa Việt Nam ở nước ngoài, cho Tòa án, Cơ quan có thẩm quyền của nước ngoài.
Cần phải ủy thác tư pháp cho cơ quan đại diện nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa
Việt Nam ở nước ngoài, cho Tòa án, Cơ quan có thẩm quyền của nước ngoài là
trường hợp trong quá trình giải quyết vụ việc dân sự cần phải tiến hành một hoặc
một số hoạt động tố tụng dân sự ở nước ngoài mà Tòa án Việt Nam không thể thực
hiện được, cần phải yêu cầu cơ quan đại diện nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt
Nam ở nước ngoài thực hiện hoặc đề nghị Tòa án, Cơ quan có thẩm quyền của
nước ngoài thực hiện theo quy định của điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành
viên hoặc theo nguyên tắc có đi có lại.
5. Không thay đổi thẩm quyền giải quyết của Tòa án
a) Đối với vụ việc dân sự không thuộc một trong các trường hợp được quy định
tại khoản 3 Điều 33 của BLTTDS; được hướng dẫn tại các khoản 1, 2, 3 và 4 Điều
này và được Tòa án nhân dân cấp huyện thụ lý giải quyết đúng thẩm quyền, nếu
trong quá trình giải quyết mới có sự thay đổi, như có đương sự hoặc tài sản ở nước
ngoài hoặc cần phải ủy thác tư pháp cho cơ quan đại diện nước Cộng hòa xã hội
chủ nghĩa Việt Nam ở nước ngoài, cho Tòa án, Cơ quan có thẩm quyền của nước
ngoài, thì theo quy định tại Điều 412 của BLTTDS, Tòa án nhân dân cấp huyện đã
thụ lý tiếp tục giải quyết vụ việc dân sự đó;
b) Đối với vụ việc dân sự thuộc một trong các trường hợp được quy định tại
khoản 3 Điều 33 của BLTTDS và được hướng dẫn tại các khoản 1, 2, 3 và 4 Điều
này và được Tòa án nhân dân cấp tỉnh thụ lý giải quyết đúng thẩm quyền, nếu
trong quá trình giải quyết có sự thay đổi không còn đương sự, tài sản ở nước ngoài
và không cần phải ủy thác tư pháp cho cơ quan đại diện nước Cộng hòa xã hội chủ
nghĩa Việt Nam ở nước ngoài, cho Tòa án, Cơ quan có thẩm quyền của nước
ngoài, thì theo quy định tại Điều 412 của BLTTDS, Tòa án nhân dân cấp tỉnh đã
thụ lý tiếp tục giải quyết vụ việc dân sự đó.
Điều 8. Về quy định tại Điều 35 của BLTTDS
1. Về nguyên tắc chung thẩm quyền giải quyết vụ án dân sự của Tòa án theo
lãnh thổ được xác định theo quy định tại điểm a khoản 1 Điều 35 của BLTTDS.
2. Trường hợp đương sự tự thỏa thuận với nhau bằng văn bản thì có quyền yêu
cầu Tòa án nơi cư trú, làm việc của nguyên đơn, nếu nguyên đơn là cá nhân hoặc
nơi có trụ sở của nguyên đơn, nếu nguyên đơn là cơ quan, tổ chức giải quyết. Việc
thỏa thuận đó không được trái với quy định tại Điều 33 và Điều 34 của BLTTDS.
Ví dụ: Trong vụ án, nguyên đơn A cư trú tại huyện M của tỉnh N và bị đơn B
cư trú tại huyện X của tỉnh Y. Theo nguyên tắc Tòa án huyện X tỉnh Y nơi bị đơn
B cư trú có thẩm quyền. Nếu các bên thỏa thuận Tòa án nơi nguyên đơn A cư trú
thì phải bảo đảm thẩm quyền của cấp Tòa án. Nếu vụ án thuộc thẩm quyền Tòa án
CÔNG BÁO/Số 335 + 336/Ngày 18-6-2013 59
cấp huyện thì thỏa thuận chỉ được chấp nhận khi các đương sự thỏa thuận Tòa án
huyện M của tỉnh N giải quyết. Nếu các đương sự thỏa thuận Tòa án tỉnh N giải
quyết thì thỏa thuận đó không được chấp nhận.
3. Đối với tranh chấp về bất động sản quy định tại điểm c khoản 1 Điều 35 của
BLTTDS thì chỉ có Tòa án nơi có bất động sản mới có thẩm quyền giải quyết.
4. Trong vụ án về hôn nhân và gia đình, thừa kế tài sản,... mà có tranh chấp về
bất động sản thì thẩm quyền giải quyết của Tòa án được xác định theo quy định tại
điểm a, b khoản 1 Điều 35 của BLTTDS.
5. Việc xác định nơi cư trú, làm việc, nơi có trụ sở quy định tại Điều 35 của
BLTTDS được xác định tại thời điểm nộp đơn khởi kiện, đơn yêu cầu Tòa án giải
quyết vụ việc dân sự.
Điều 9. Về quy định tại Điều 36 của BLTTDS
1. Khi xem xét yêu cầu của nguyên đơn lựa chọn Tòa án giải quyết vụ việc dân
sự, thì ngoài việc phải thực hiện đúng quy định tại Điều 33 và Điều 34 của
BLTTDS về thẩm quyền của các cấp Tòa án, cần phân biệt như sau:
a) Đối với trường hợp mà Điều 36 của BLTTDS quy định yêu cầu lựa chọn
Tòa án giải quyết vụ việc dân sự phải có điều kiện, thì Tòa án chỉ chấp nhận yêu
cầu khi điều kiện đó xảy ra.
Ví dụ: Điểm a khoản 1 Điều 36 của BLTTDS quy định: “Nếu không biết nơi cư
trú, làm việc, trụ sở của bị đơn thì nguyên đơn có thể yêu cầu Tòa án nơi bị đơn cư
trú, làm việc, có trụ sở cuối cùng hoặc nơi bị đơn có tài sản giải quyết”. Như vậy,
chỉ trong trường hợp không biết nơi cư trú, làm việc, trụ sở của bị đơn, thì nguyên
đơn mới có thể yêu cầu Tòa án nơi bị đơn cư trú, làm việc, có trụ sở cuối cùng
hoặc nơi bị đơn có tài sản giải quyết;
b) Đối với trường hợp mà Điều 36 của BLTTDS quy định yêu cầu lựa chọn
Tòa án giải quyết vụ việc dân sự không cần bất cứ điều kiện nào, thì Tòa án chấp
nhận yêu cầu đó.
Ví dụ: Điểm d khoản 1 Điều 36 của BLTTDS quy định: “Nếu tranh chấp về bồi
thường thiệt hại ngoài hợp đồng thì nguyên đơn có thể yêu cầu Tòa án nơi mình cư
trú, làm việc, có trụ sở hoặc nơi xảy ra việc gây thiệt hại giải quyết”. Như vậy,
trong trường hợp này việc yêu cầu lựa chọn Tòa án giải quyết tranh chấp dân sự
không đòi hỏi phải có bất kỳ điều kiện nào, nên nguyên đơn có thể yêu cầu Tòa án
nơi mình cư trú, làm việc, có trụ sở hoặc nơi xảy ra việc gây thiệt hại giải quyết và
Tòa án chấp nhận yêu cầu đó.
2. Trong trường hợp nguyên đơn, người yêu cầu được quyền lựa chọn nhiều Tòa
án có thẩm quyền giải quyết vụ việc dân sự (ví dụ: Tòa án nơi bị đơn cư trú, làm việc,
có trụ sở cuối cùng hoặc nơi bị đơn có tài sản quy định tại điểm a khoản 1 Điều 36
60 CÔNG BÁO/Số 335 + 336/Ngày 18-6-2013
của BLTTDS), thì khi nhận đơn khởi kiện, đơn yêu cầu, Tòa án phải giải thích cho
họ biết là chỉ có một Tòa án trong các Tòa án được Điều luật quy định mới có
thẩm quyền giải quyết vụ việc dân sự để họ lựa chọn. Cho nên người khởi kiện,
người yêu cầu phải cam kết trong đơn khởi kiện hoặc trong đơn yêu cầu là không
khởi kiện hoặc không yêu cầu tại các Tòa án khác.
Trong trường hợp người khởi kiện, người yêu cầu nộp đơn khởi kiện, nộp đơn
yêu cầu tại nhiều Tòa án khác nhau được Điều luật quy định, thì Tòa án đã thụ lý
đầu tiên theo thời gian có thẩm quyền giải quyết vụ việc dân sự. Các Tòa án khác,
nếu chưa thụ lý thì căn cứ vào điểm đ khoản 1 Điều 168 của BLTTDS trả lại đơn
khởi kiện, đơn yêu cầu; nếu đã thụ lý thì căn cứ vào điểm đ khoản 1 Điều 168 và
điểm i khoản 1 Điều 192 của BLTTDS ra quyết định đình chỉ giải quyết vụ việc
dân sự, xóa tên vụ việc dân sự đó trong sổ thụ lý và trả lại đơn khởi kiện, đơn yêu
cầu cùng tài liệu, chứng cứ kèm theo cho đương sự.
Nếu đương sự đã nộp tiền tạm ứng án phí, thì Tòa án căn cứ vào khoản 3 Điều 193
của BLTTDS trả lại tiền tạm ứng án phí cho người đã nộp.
Điều 10. Về quy định tại khoản 1 Điều 37 của BLTTDS
Khi xét thấy vụ việc dân sự đã được thụ lý không thuộc thẩm quyền giải quyết
của mình mà thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án nhân dân địa phương khác
cùng cấp hoặc khác cấp, thì Tòa án đã thụ lý vụ việc dân sự ra quyết định chuyển hồ
sơ vụ việc dân sự cho Tòa án có thẩm quyền và xóa sổ thụ lý. Trong trường hợp
đương sự đã nộp tiền tạm ứng án phí, thì Tòa án chuyển hồ sơ vụ việc dân sự không
phải trả lại tiền tạm ứng án phí cho đương sự mà tiền tạm ứng án phí đã nộp được
xử lý khi Tòa án có thẩm quyền giải quyết vụ việc dân sự. Quyết định chuyển hồ sơ
vụ việc dân sự do Thẩm phán được phân công giải quyết vụ việc dân sự ký tên và
đóng dấu của Tòa án. Quyết định này phải được gửi ngay cho Viện kiểm sát cùng
cấp, đương sự, cá nhân, cơ quan, tổ chức có liên quan. Tòa án có thẩm quyền sau
khi nhận được quyết định chuyển vụ việc dân sự và hồ sơ vụ việc dân sự phải vào sổ
thụ lý và tiếp tục giải quyết vụ việc đó theo quy định chung.
Điều 11. Quyết định của Tòa án trong một số trường hợp cụ thể
1. Trường hợp có tranh chấp và có đơn khởi kiện yêu cầu Tòa án giải quyết,
nếu sau khi Tòa án thụ lý vụ án và trong thời hạn chuẩn bị xét xử sơ thẩm các
đương sự tự thỏa thuận được với nhau về việc giải quyết toàn bộ vụ án, thì Tòa án
phải lập biên bản về sự thỏa thuận đó và ra quyết định công nhận sự thỏa thuận của
các đương sự theo quy định tại Điều 187 của BLTTDS.
2. Trường hợp các bên yêu cầu công nhận thuận tình ly hôn, nuôi con, chia tài
sản khi ly hôn; yêu cầu công nhận sự thỏa thuận về thay đổi người trực tiếp nuôi
con sau khi ly hôn theo quy định tại khoản 2 và khoản 3 Điều 28 của BLTTDS,
nhưng sau khi Tòa án thụ lý và trong quá trình giải quyết việc dân sự các bên có sự
thay đổi về thỏa thuận, thì cần phân biệt như sau:
CÔNG BÁO/Số 335 + 336/Ngày 18-6-2013 61
a) Nếu các bên thay đổi sự thỏa thuận (một phần hoặc toàn bộ) bằng một thỏa
thuận mới thì Tòa án tiếp tục giải quyết việc dân sự theo thủ tục chung;
b) Nếu một hoặc các bên thay đổi sự thỏa thuận (một phần hoặc toàn bộ),
nhưng không thỏa thuận được về vấn đề đã được thỏa thuận trước đó và có tranh
chấp, thì được coi như đương sự rút đơn yêu cầu. Tòa án căn cứ vào Điều 311 và
điểm c khoản 1 Điều 192 của BLTTDS ra quyết định đình chỉ giải quyết việc dân
sự. Trong trường hợp này Tòa án cần giải thích cho đương sự biết nếu họ vẫn có
yêu cầu Tòa án giải quyết, thì phải khởi kiện vụ án dân sự theo thủ tục chung.
Điều 12. Về quy định tại Điều 43 của BLTTDS
“Thư ký Tòa án” quy định tại Điều 43 của BLTTDS là người tiến hành tố tụng
bao gồm những người được xếp ngạch công chức “Thư ký Tòa án” và những
người được xếp ngạch công chức “Chuyên viên pháp lý”, “Thẩm tra viên” được
Chánh án Tòa án phân công tiến hành tố tụng đối với vụ việc dân sự và thực hiện
các nhiệm vụ, quyền hạn quy định tại Điều 43 của BLTTDS.
Điều 13. Về quy định tại Điều 46 của BLTTDS
1. Theo quy định tại khoản 1 Điều 46 của BLTTDS thì người tiến hành tố tụng
phải từ chối tiến hành tố tụng hoặc bị thay đổi, nếu họ là người thân thích của
đương sự (bao gồm nguyên đơn, bị đơn, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan)
trong vụ án dân sự.
2. Người thân thích của đương sự là người có quan hệ sau đây với đương sự
a) Là vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của đương sự;
b) Là ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại, anh ruột, chị ruột, em ruột của
đương sự;
c) Là bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột của đương sự;
d) Là cháu ruột của đương sự, mà đương sự là ông nội, bà nội, ông ngoại, bà
ngoại, bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột.
3. Có căn cứ rõ ràng để cho rằng họ có thể không vô tư trong khi làm nhiệm vụ
là ngoài các trường hợp được quy định tại khoản 1, khoản 2 Điều 46 của BLTTDS
thì trong các trường hợp khác (như trong quan hệ tình cảm, quan hệ thông gia,
quan hệ công tác, quan hệ kinh tế,...) có căn cứ rõ ràng để có thể khẳng định là
Thẩm phán, Hội thẩm nhân dân, Kiểm sát viên, Thư ký Tòa án không vô tư trong
khi làm nhiệm vụ. Ví dụ: Hội thẩm nhân dân là anh em kết nghĩa của nguyên đơn;
Thẩm phán là con rể của bị đơn; người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan là Thủ
trưởng cơ quan nơi vợ của Thẩm phán làm việc,... mà có căn cứ rõ ràng chứng
minh là trong cuộc sống giữa họ có mối quan hệ tình cảm thân thiết với nhau, có
mối quan hệ về kinh tế,...
Cũng được coi là có căn cứ rõ ràng để cho rằng họ có thể không vô tư trong khi
làm nhiệm vụ nếu trong cùng một phiên tòa xét xử vụ án dân sự Kiểm sát viên,
Thẩm phán, Hội thẩm nhân dân và Thư ký Tòa án là người thân thích với nhau
62 CÔNG BÁO/Số 335 + 336/Ngày 18-6-2013
hoặc nếu Thẩm phán, Hội thẩm nhân dân, Kiểm sát viên được phân công xét xử
phúc thẩm vụ án dân sự có người thân thích là Thẩm phán, Hội thẩm nhân dân,
Kiểm sát viên đã tham gia xét xử sơ thẩm, phúc thẩm vụ án đó.
Điều 14. Về quy định tại khoản 2 và khoản 3 Điều 47 của BLTTDS
1. Theo quy định tại khoản 2 Điều 47 của BLTTDS, thì Thẩm phán, Hội thẩm
nhân dân phải từ chối tiến hành tố tụng hoặc bị thay đổi nếu họ cùng trong một Hội
đồng xét xử và là người thân thích với nhau. Tuy nhiên, khi có hai người trong Hội
đồng xét xử thân thích với nhau, thì chỉ có một người phải từ chối hoặc bị thay đổi.
Việc thay đổi ai trước khi mở phiên tòa do Chánh án Tòa án quyết định, tại phiên
tòa do Hội đồng xét xử quyết định. Việc xác định Thẩm phán, Hội thẩm nhân dân
trong cùng một Hội đồng xét xử là người thân thích với nhau được thực hiện tương
tự theo hướng dẫn tại khoản 2 Điều 13 của Nghị quyết này.
2. Theo quy định tại khoản 3 Điều 47 của BLTTDS, thì Thẩm phán, Hội thẩm
nhân dân phải từ chối tiến hành tố tụng hoặc bị thay đổi nếu họ “Đã tham gia xét
xử sơ thẩm, phúc thẩm,… trong vụ án đó”. Đã tham gia xét xử sơ thẩm, phúc
thẩm,... trong vụ án đó là đã tham gia giải quyết vụ án và đã ra bản án sơ thẩm, bản
án phúc thẩm hoặc quyết định công nhận sự thỏa thuận của các đương sự, quyết
định đình chỉ giải quyết vụ án.
Điều 15. Về quy định tại khoản 2 Điều 51 của BLTTDS
1. Tại phiên tòa người yêu cầu thay đổi người tiến hành tố tụng phải trình bày
rõ lý do và căn cứ của việc yêu cầu thay đổi người tiến hành tố tụng.
Hội đồng xét xử nghe người bị yêu cầu thay đổi trình bày ý kiến của họ về yêu
cầu thay đổi người tiến hành tố tụng.
Yêu cầu thay đổi người tiến hành tố tụng và lời trình bày của người có yêu cầu,
của người bị yêu cầu thay đổi phải được ghi đầy đủ vào biên bản phiên tòa. Hội
đồng xét xử thảo luận tại phòng nghị án và căn cứ vào quy định tại các Điều 46, 47, 48
và 49 của BLTTDS và hướng dẫn tại Điều 13 và Điều 14 của Nghị quyết này quyết
định theo đa số thay đổi hoặc không thay đổi người tiến hành tố tụng.
Trường hợp quyết định thay đổi người tiến hành tố tụng, thì trong quyết định
phải ghi rõ việc hoãn phiên tòa và đề nghị người có thẩm quyền cử người khác
thay thế người tiến hành tố tụng đã bị thay đổi trong thời hạn ba ngày, kể từ ngày
nhận được quyết định và thời hạn hoãn phiên tòa.
2. Quyết định thay đổi hoặc không thay đổi người tiến hành tố tụng phải được
Hội đồng xét xử công bố công khai tại phiên tòa. Quyết định thay đổi người tiến
hành tố tụng phải được gửi ngay cho những người có thẩm quyền quy định tại
khoản 2 Điều 51 của BLTTDS.
Điều 16. Về quy định tại khoản 3 Điều 57 của BLTTDS
Theo quy định tại khoản 3 Điều 57 của BLTTDS thì: “Đương sự là người từ đủ
mười tám tuổi trở lên có đầy đủ năng lực hành vi tố tụng dân sự, trừ người mất
CÔNG BÁO/Số 335 + 336/Ngày 18-6-2013 63
năng lực hành vi dân sự, người bị hạn chế năng lực hành vi dân sự hoặc pháp luật
có quy định khác”. Như vậy, ngoài việc trừ người mất năng lực hành vi dân sự,
người bị hạn chế năng lực hành vi dân sự, nếu trong trường hợp pháp luật có quy
định khác, thì người chưa đủ mười tám tuổi vẫn có thể có đầy đủ năng lực hành vi
tố tụng dân sự hoặc ngược lại người từ đủ mười tám tuổi trở lên vẫn có thể không
có đầy đủ năng lực hành vi tố tụng dân sự. Do đó, để xác định đúng năng lực hành
vi tố tụng dân sự của một người cụ thể, ngoài quy định của BLTTDS Tòa án phải
xem xét có văn bản quy phạm pháp luật nào quy định khác về năng lực hành vi tố
tụng dân sự hay không.
Ví dụ 1: Về trường hợp người chưa đủ mười tám tuổi nhưng có đầy đủ năng
lực hành vi tố tụng dân sự. Theo quy định tại Điều 9 của Luật Hôn nhân và Gia
đình, thì nữ từ mười tám tuổi trở lên được kết hôn và theo hướng dẫn tại điểm a
mục 1 Nghị quyết số 02/2000/NQ-HĐTP ngày 23-12-2000 của Hội đồng Thẩm
phán Tòa án nhân dân tối cao hướng dẫn áp dụng một số quy định của Luật Hôn
nhân và Gia đình, thì nữ đã bước sang tuổi mười tám mà kết hôn là không vi
phạm điều kiện về tuổi kết hôn; do đó, khi có yêu cầu Tòa án giải quyết các vụ
việc về hôn nhân và gia đình thì họ có quyền tự mình tham gia tố tụng dân sự.
Ví dụ 2: Về trường hợp người từ đủ mười tám tuổi trở lên nhưng không có đầy
đủ năng lực hành vi tố tụng dân sự. Theo quy định tại Điều 41 của Luật Hôn nhân
và Gia đình, thì cha, mẹ có thể bị Tòa án ra quyết định không cho trông nom, chăm
sóc, giáo dục con, quản lý tài sản riêng của con hoặc đại diện theo pháp luật của
con; do đó, trong thời hạn bị Tòa án cấm làm người đại diện theo pháp luật của
con, thì cha mẹ không được tham gia tố tụng dân sự với tư cách là người đại diện
theo pháp luật cho con trong vụ việc dân sự.
Điều 17. Về quy định tại điểm đ khoản 2 Điều 58 của BLTTDS
1. Đương sự chỉ được yêu cầu ghi chép, sao chụp tài liệu, chứng cứ có trong
hồ sơ vụ án trước khi Tòa án mở phiên tòa xét xử vụ án. Khi có yêu cầu ghi
chép, sao chụp tài liệu, chứng cứ, thì họ phải làm đơn gửi Tòa án có thẩm
quyền. Nếu họ trực tiếp đến Tòa án trình bày yêu cầu được ghi chép, sao chụp
tài liệu, chứng cứ, thì họ cũng phải thể hiện bằng văn bản nộp cho Tòa án. Nếu
đương sự là người không biết chữ, thì Tòa án lập biên bản ghi rõ yêu cầu của
họ. Biên bản phải được đọc lại cho người có yêu cầu nghe, ký tên hoặc điểm chỉ
xác nhận.
Đơn hoặc văn bản yêu cầu phải ghi cụ thể các tên tài liệu, chứng cứ mà mình
cần ghi chép, sao chụp.
2. Trên cơ sở đề nghị của đương sự, Tòa án tạo điều kiện cho họ được ghi chép,
sao chụp tài liệu, chứng cứ mà họ có yêu cầu. Tuy nhiên, theo quy định về chế độ
bảo quản hồ sơ vụ án, về trách nhiệm của cán bộ, công chức của các cơ quan tiến
hành tố tụng trong việc bảo quản hồ sơ vụ án, thì Tòa án yêu cầu đương sự thực
hiện quyền ghi chép, sao chụp các tài liệu, chứng cứ trong hồ sơ vụ án như sau:
64 CÔNG BÁO/Số 335 + 336/Ngày 18-6-2013
a) Tòa án cung cấp cho đương sự những tài liệu, chứng cứ cần ghi chép, sao
chụp theo yêu cầu của họ, để họ thực hiện việc ghi chép, sao chụp bằng máy ảnh
hoặc phương tiện kỹ thuật khác của họ. Các tài liệu chứng cứ đó phải liên quan đến
vụ án, không liên quan đến bí mật nhà nước, bí mật nghề nghiệp, bí mật kinh
doanh, bí mật đời tư. Nếu không cung cấp tài liệu nào theo đề nghị của đương sự
thì cần nêu rõ lý do;
b) Trong trường hợp đương sự không có máy ảnh hoặc phương tiện kỹ thuật
khác để tự mình thực hiện việc sao chụp và nhờ Tòa án sao chụp giúp, thì tùy theo
các điều kiện cụ thể, lực lượng cán bộ của Tòa án mà có thể sao chụp giúp được thì
đương sự phải trả chi phí sao chụp theo quy định chung. Việc sao chụp có thể được
thực hiện ngay hoặc có thể trong một thời hạn hợp lý do Tòa án ấn định;
c) Việc ghi chép, sao chụp phải được thực hiện tại trụ sở của Tòa án dưới sự
giám sát của cán bộ Tòa án và phải tuân thủ các quy định của pháp luật về bảo vệ
bí mật nhà nước, bí mật nghề nghiệp, bí mật kinh doanh, bí mật đời tư.
Điều 18. Về quy định tại Điều 63 của BLTTDS
1. Tùy từng trường hợp cụ thể mà người được đương sự nhờ làm người bảo vệ
quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự phải xuất trình cho Tòa án các giấy tờ, tài
liệu sau đây:
a) Đối với Luật sư thì phải xuất trình cho Tòa án giấy giới thiệu của Văn phòng
Luật sư nơi họ là thành viên hoặc có hợp đồng làm việc cử họ tham gia tố tụng tại
Tòa án và thẻ Luật sư;
b) Đối với Trợ giúp viên pháp lý, người tham gia trợ giúp pháp lý thì phải
xuất trình cho Tòa án giấy giới thiệu của Tổ chức thực hiện trợ giúp pháp lý cử
họ tham gia tố tụng và thẻ Trợ giúp viên pháp lý hoặc thẻ cộng tác viên trợ giúp
pháp lý;
c) Đối với người khác thì phải xuất trình cho Tòa án văn bản có nội dung thể
hiện ý chí của đương sự nhờ bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho đương sự; văn
bản của Ủy ban nhân dân xã, phường, thị trấn nơi họ cư trú hoặc của cơ quan, tổ
chức nơi họ làm việc xác nhận họ không có tiền án, không đang bị khởi tố về hình
sự, không thuộc trường hợp đang bị áp dụng biện pháp xử lý hành chính, không
phải là cán bộ, công chức trong các ngành Tòa án, Kiểm sát, Công an; một trong
các loại giấy tờ tùy thân (như chứng minh thư nhân dân, hộ chiếu, sổ hộ khẩu,...).
2. Trong thời hạn ba ngày làm việc, kể từ ngày nhận được đầy đủ giấy tờ, tài
liệu, Thẩm phán được phân công giải quyết vụ án phải xem xét giải quyết. Nếu họ
có đầy đủ các điều kiện, thì cấp giấy chứng nhận người bảo vệ quyền và lợi ích
hợp pháp của đương sự để họ tham gia tố tụng. Nếu họ không có đầy đủ các điều
kiện thì không chấp nhận và thông báo bằng văn bản cho đương sự và người bị từ
chối biết trong đó cần nói rõ lý do của việc không chấp nhận.
3. Trong quá trình giải quyết vụ án, nếu người bảo vệ quyền và lợi ích hợp
pháp của đương sự có một trong các hành vi quy định tại Điều 385 của BLTTDS,
CÔNG BÁO/Số 335 + 336/Ngày 18-6-2013 65
thì Thẩm phán được phân công giải quyết vụ án lập biên bản về việc vi phạm của
người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự. Biên bản phải có chữ ký
của người tiến hành lập biên bản, người vi phạm, người làm chứng. Nếu người vi
phạm từ chối ký vào biên bản, thì Thẩm phán phải ghi rõ vào biên bản việc từ
chối đó. Trong trường hợp xét thấy việc để người vi phạm đó tiếp tục tham gia tố
tụng với tư cách là người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự là
không khách quan cho việc giải quyết vụ án, thì Tòa án không chấp nhận người
vi phạm đó tiếp tục tham gia tố tụng với tư cách là người bảo vệ quyền và lợi ích
hợp pháp của đương sự, đồng thời thông báo bằng văn bản cho đương sự và
người đó biết.
4. Tại phiên tòa đương sự mới nhờ người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của
đương sự, thì Hội đồng xét xử chấp nhận, nếu người được đương sự nhờ làm người
bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự đáp ứng các điều kiện được hướng
dẫn tại khoản 1 Điều này và việc chấp nhận đó không gây cản trở cho Hội đồng xét
xử tiếp tục xét xử vụ án.
Hội đồng xét xử không chấp nhận đề nghị của đương sự hoãn phiên tòa để
đương sự nhờ người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự.
Điều 19. Về quy định tại khoản 2 Điều 64 của BLTTDS
Về quy định người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự được ghi
chép, sao chụp những tài liệu cần thiết có trong hồ sơ vụ án để thực hiện việc bảo
vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự, được thực hiện tương tự như hướng
dẫn tại Điều 17 của Nghị quyết này.
Điều 20. Về quy định tại các khoản 3, 8 và 9 Điều 66 của BLTTDS
1. Về khoản 3 Điều 66 của BLTTDS
a) Liên quan đến bí mật nhà nước là liên quan đến những vấn đề (thông tin, tin
tức, nội dung,...) trong các văn bản quy phạm pháp luật của các cơ quan nhà nước
có thẩm quyền được pháp luật quy định là có các mức độ: “Tuyệt mật”, “Tối mật”
hoặc “Mật”;
b) Liên quan đến bí mật nghề nghiệp, bí mật kinh doanh, bí mật đời tư là liên
quan đến bí mật nghề nghiệp, bí mật kinh doanh, bí mật đời tư được pháp luật bảo
vệ của chính người làm chứng;
c) Có ảnh hưởng xấu, bất lợi cho đương sự trong vụ án là người có quan hệ
thân thích với người làm chứng.
c1) Việc xác định người thân thích của người làm chứng được thực hiện tương
tự như hướng dẫn tại khoản 2 Điều 13 của Nghị quyết này;
c2) Ảnh hưởng xấu cho đương sự là trường hợp nếu người làm chứng khai ra
những điều mình biết thì ảnh hưởng xấu đến hạnh phúc, danh dự, nhân phẩm, uy
tín hoặc ảnh hưởng xấu khác trong cuộc sống, công tác, sản xuất, kinh doanh của
đương sự là người có quan hệ thân thích với người làm chứng;
66 CÔNG BÁO/Số 335 + 336/Ngày 18-6-2013
d) Nếu người làm chứng từ chối khai báo vì các lý do được hướng dẫn tại các
điểm a, b và c khoản 1 Điều này, thì Thẩm phán phải giải thích cho họ biết nếu
việc từ chối khai báo không có căn cứ, thì họ phải chịu trách nhiệm theo quy định
của pháp luật.
2. Về khoản 8 Điều 66 của BLTTDS
a) Hội đồng xét xử chỉ có thể ra quyết định dẫn giải người làm chứng đến phiên
tòa khi có đầy đủ các điều kiện sau đây:
a1) Người làm chứng đã được triệu tập hợp lệ;
a2) Người làm chứng không đến phiên tòa mà không có lý do chính đáng;
a3) Việc vắng mặt của người làm chứng tại phiên tòa gây trở ngại cho việc xét
xử vụ án;
a4) Việc dẫn giải người làm chứng đến phiên tòa có thể thực hiện được trước
khi Hội đồng xét xử vào Phòng nghị án để nghị án.
b) Quyết định dẫn giải người làm chứng phải được giao ngay cho lực lượng
Cảnh sát bảo vệ và hỗ trợ tư pháp thuộc Công an nhân dân có thẩm quyền để thực
hiện theo quy định tại Thông tư số 15/2003/TT-BCA (V19) ngày 10-9-2003 của
Bộ Công an hướng dẫn hoạt động hỗ trợ tư pháp của lực lượng Cảnh sát bảo vệ và
hỗ trợ tư pháp thuộc Công an nhân dân.
3. Về khoản 9 Điều 66 của BLTTDS
Trong giai đoạn chuẩn bị xét xử và tại phiên tòa xét xử vụ án, Thẩm phán hoặc
Hội đồng xét xử yêu cầu người làm chứng phải cam đoan trước Tòa án về việc
thực hiện quyền, nghĩa vụ của họ, trừ người làm chứng là người chưa thành niên.
Lời cam đoan của người làm chứng phải có các nội dung sau:
a) Cam đoan đã được Tòa án giải thích rõ về quyền, nghĩa vụ của người làm chứng;
b) Cam đoan khai báo trung thực trước Tòa án;
c) Cam đoan chịu hoàn toàn trách nhiệm trước pháp luật về lời khai của mình.
Trong giai đoạn chuẩn bị xét xử, lời cam đoan của người làm chứng được ghi
vào biên bản lấy lời khai của người làm chứng. Tại phiên tòa, lời cam đoan của
người làm chứng được ghi vào biên bản phiên tòa.
Điều 21. Về quy định tại Điều 73 của BLTTDS
Theo quy định tại khoản 2 Điều 73 của BLTTDS, thì cơ quan, tổ chức khởi
kiện để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người khác cũng là đại diện theo
pháp luật trong tố tụng dân sự của người được bảo vệ. Trong trường hợp này cơ
quan, tổ chức khởi kiện tham gia tố tụng được thực hiện thông qua người đại
diện theo pháp luật hoặc người đại diện theo ủy quyền của cơ quan, tổ chức đó.
Điều 22. Về quy định tại Điều 75 của BLTTDS
1. Theo quy định tại điểm b khoản 1 Điều 75 của BLTTDS người đang là
người đại diện theo pháp luật trong tố tụng dân sự cho một đương sự, thì không
CÔNG BÁO/Số 335 + 336/Ngày 18-6-2013 67
được làm người đại diện theo pháp luật cho một đương sự khác trong cùng một vụ
án mà quyền và lợi ích hợp pháp của các đương sự đó đối lập với nhau. Trong
trường hợp này họ chỉ được làm người đại diện theo pháp luật cho đương sự mà
chính họ đang là người đại diện theo pháp luật của đương sự đó trong vụ án.
Ví dụ: Anh B đang là người đại diện theo pháp luật cho người vợ bị mất năng
lực hành vi dân sự, thì không được làm người đại diện theo pháp luật cho người
em ruột của mình là người chưa thành niên trong cùng một vụ án, nếu quyền và lợi
ích hợp pháp của người vợ và người em đối lập nhau. Trong trường hợp này anh B
chỉ có thể là người đại diện theo pháp luật của người vợ trong tố tụng dân sự.
2. Theo quy định tại khoản 3 Điều 75 của BLTTDS, thì cán bộ, công chức
trong ngành Tòa án, Kiểm sát, Công an chỉ được làm người đại diện trong tố tụng
dân sự khi thuộc một trong các trường hợp sau đây:
a) Khi họ là người đại diện theo pháp luật cho cơ quan của họ hoặc là người đại
diện được cơ quan của họ ủy quyền;
b) Khi họ là người đại diện theo pháp luật của đương sự (không phải là cơ quan
của họ) trong vụ án.
Điều 23. Về thời hiệu khởi kiện quy định tại khoản 3 Điều 159 của BLTTDS
1. Đối với tranh chấp dân sự mà văn bản quy phạm pháp luật có quy định về
thời hiệu khởi kiện thì áp dụng thời hiệu khởi kiện được quy định trong văn bản
quy phạm pháp luật đó.
Ví dụ 1: Đối với tranh chấp về hợp đồng kinh doanh bảo hiểm thì theo quy
định tại Điều 30 của Luật Kinh doanh bảo hiểm, thời hiệu khởi kiện về hợp đồng
bảo hiểm là ba năm, kể từ thời điểm phát sinh tranh chấp;
Ví dụ 2: Đối với các tranh chấp lao động cá nhân thì theo quy định tại khoản 2
Điều 202 của Bộ luật Lao động, thời hiệu khởi kiện về tranh chấp lao động cá nhân
là 01 năm kể từ ngày phát hiện ra hành vi mà mỗi bên tranh chấp cho rằng quyền,
lợi ích hợp pháp của mình bị vi phạm
Ví dụ 3: Đối với tranh chấp về chia di sản thừa kế, xác nhận quyền thừa kế của
mình hoặc bác bỏ quyền thừa kế của người khác thì theo quy định tại Điều 645 của
Bộ luật Dân sự năm 2005 thì thời hiệu khởi kiện là mười năm, kể từ thời điểm mở
thừa kế.
2. Đối với các tranh chấp dân sự sau đây thì không áp dụng thời hiệu khởi kiện:
a) Tranh chấp về quyền sở hữu tài sản là tranh chấp ai có quyền chiếm hữu, sử
dụng, định đoạt tài sản đó;
Ví dụ: Tranh chấp ai có quyền sở hữu nhà ở; nếu có khởi kiện thì Tòa án thụ lý
vụ án; việc chấp nhận hay không phải căn cứ vào các quy định của pháp luật.
68 CÔNG BÁO/Số 335 + 336/Ngày 18-6-2013
b) Tranh chấp về đòi lại tài sản do người khác quản lý, chiếm hữu là tranh chấp
về tài sản thuộc quyền sở hữu, quyền sử dụng hợp pháp của mình nhưng do người
khác quản lý, chiếm hữu tài sản đó;
Ví dụ: Ngôi nhà thuộc quyền sở hữu của A nhưng do B đang quản lý; A có tài
liệu chứng minh ngôi nhà thuộc quyền sở hữu của A và khởi kiện đòi nhà thì Tòa
án thụ lý; việc chấp nhận hay không phải căn cứ vào các quy định của pháp luật.
c) Tranh chấp về quyền sử dụng đất theo quy định của pháp luật về đất đai là
tranh chấp ai có quyền sử dụng đất đó.
3. Đối với tranh chấp dân sự phát sinh từ giao dịch dân sự (hợp đồng vay tài sản,
hợp đồng gửi giữ tài sản, thuê tài sản, thuê khoán tài sản, hợp đồng gia công, hợp
đồng vận chuyển, hợp đồng chuyển quyền sử dụng đất, hợp đồng thuê quyền sử
dụng đất, hợp đồng thuê lại quyền sử dụng đất), thì giải quyết như sau:
a) Đối với tranh chấp phát sinh từ giao dịch dân sự thì áp dụng thời hiệu quy
định trong văn bản quy phạm pháp luật tương ứng đối với loại giao dịch đó.
Ví dụ: Tranh chấp về hợp đồng thuê nhà thì thời hiệu khởi kiện đối với hợp
đồng cho thuê tài sản được xác định theo quy định tại Điều 427 của Bộ luật Dân
sự năm 2005 thì thời hiệu khởi kiện là 02 năm.
b) Đối với tranh chấp về quyền sở hữu tài sản, về đòi lại tài sản, đòi lại quyền
sử dụng đất do người khác quản lý, chiếm hữu thông qua giao dịch dân sự thì
không áp dụng thời hiệu khởi kiện.
Ví dụ 1: Ngày 01-01-2008, A cho B vay 500 triệu đồng, thời hạn vay là 1 năm.
Đến ngày 01-01-2009, B không trả tiền gốc và tiền lãi. Đến ngày 03-4-2011,
A khởi kiện yêu cầu buộc B trả lại khoản tiền gốc và tiền lãi. Đối với yêu cầu
thanh toán khoản tiền lãi thì Tòa án không giải quyết vì đã hết thời hiệu khởi
kiện. Đối với yêu cầu thanh toán khoản tiền gốc thì không áp dụng thời hiệu khởi
kiện, Tòa án thụ lý giải quyết theo thủ tục chung.
Ví dụ 2: Trường hợp người cho thuê tài sản mà có tranh chấp về hợp đồng
thuê tài sản thì thời hiệu khởi kiện đối với hợp đồng cho thuê tài sản được xác
định theo quy định tại Điều 427 của Bộ luật Dân sự năm 2005. Đối với tranh
chấp về đòi lại tài sản cho thuê do người khác đang quản lý, chiếm hữu thì căn cứ
hướng dẫn tại điểm a khoản 3 Điều 159 của BLTTDS và điểm b khoản 3 của
Điều này không áp dụng thời hiệu khởi kiện.
Ví dụ 3: Đối với tranh chấp quyền sở hữu trí tuệ mà có tranh chấp về việc ai có
quyền sở hữu đối với quyền sở hữu trí tuệ đó thì không áp dụng thời hiệu khởi
kiện. Nếu tranh chấp các giao dịch về quyền sở hữu trí tuệ thì áp dụng thời hiệu
tương ứng đối với giao dịch quyền sở hữu trí tuệ đó.
4. Đối với tranh chấp dân sự mà văn bản quy phạm pháp luật không có quy
định về thời hiệu khởi kiện và không thuộc trường hợp quy định tại điểm a khoản 3
Điều 159 của BLTTDS và hướng dẫn tại khoản 2 và điểm b khoản 3 Điều này,
CÔNG BÁO/Số 335 + 336/Ngày 18-6-2013 69
thì thời hiệu khởi kiện vụ án dân sự là hai năm, kể từ ngày cá nhân, cơ quan, tổ
chức biết được quyền và lợi ích hợp pháp của mình bị xâm phạm.
Ví dụ: Điều 111 Luật Đường sắt quy định "Thời hiệu khởi kiện để yêu cầu giải
quyết tranh chấp về hợp đồng trong hoạt động kinh doanh đường sắt được thực hiện
theo quy định của pháp luật về tố tụng dân sự và pháp luật về trọng tài thương mại".
5. Thời điểm bắt đầu thời hiệu khởi kiện được tính kể từ ngày quyền và lợi ích
hợp pháp của cá nhân, cơ quan, tổ chức, lợi ích công cộng, lợi ích của Nhà nước bị
xâm phạm và được xác định như sau:
a) Đối với nghĩa vụ dân sự mà các bên có thỏa thuận hoặc pháp luật có quy
định thời hạn thực hiện, nếu hết thời hạn đó mà bên có nghĩa vụ không thực hiện,
thì ngày hết hạn thực hiện nghĩa vụ là ngày xảy ra xâm phạm;
b) Đối với nghĩa vụ dân sự mà các bên không thỏa thuận hoặc pháp luật không
quy định thời hạn thực hiện, nhưng theo quy định của pháp luật các bên có thể thực
hiện nghĩa vụ hoặc yêu cầu thực hiện nghĩa vụ bất cứ lúc nào nhưng phải thông
báo cho nhau biết trước trong một thời gian hợp lý, nếu hết thời hạn đã được thông
báo đó bên có nghĩa vụ không thực hiện, thì ngày hết thời hạn đã được thông báo
là ngày xảy ra xâm phạm;
c) Trường hợp khi hết hạn thực hiện nghĩa vụ dân sự, các bên có thỏa thuận kéo
dài thời hạn thực hiện nghĩa vụ đó, thì việc xác định ngày quyền và lợi ích hợp
pháp bị xâm phạm căn cứ vào ngày chấm dứt thỏa thuận của các bên và được thực
hiện như hướng dẫn tại điểm a và điểm b khoản 5 Điều này;
d) Trong quá trình thực hiện hợp đồng mà có vi phạm nghĩa vụ trong hợp đồng,
thì ngày vi phạm nghĩa vụ là ngày xảy ra xâm phạm, trừ trường hợp các bên có
thỏa thuận khác. Nếu một bên đơn phương đình chỉ hợp đồng thì ngày đơn phương
đình chỉ hợp đồng là ngày bị xâm phạm;
đ) Đối với trường hợp đòi bồi thường thiệt hại do hành vi xâm phạm tài sản,
sức khỏe, tính mạng,..., thì ngày xảy ra hành vi xâm phạm tài sản, sức khỏe, tính
mạng,... là ngày bị xâm phạm;
e) Trong một quan hệ pháp luật hoặc trong một giao dịch dân sự, nếu hành vi
xâm phạm xảy ra ở nhiều thời điểm khác nhau, thì thời điểm bắt đầu thời hiệu khởi
kiện được tính kể từ thời điểm xảy ra hành vi xâm phạm cuối cùng;
g) Trong các trường hợp được hướng dẫn tại các điểm a, b, c, d, đ và e khoản 5
Điều này nếu các bên có thỏa thuận khác về thời điểm bắt đầu thời hiệu khởi kiện, thì
thời điểm bắt đầu thời hiệu khởi kiện được xác định theo thỏa thuận của các bên.
6. Theo quy định tại Điều 160 của BLTTDS thì các quy định của Bộ luật
Dân sự năm 2005 về thời hiệu được áp dụng trong tố tụng dân sự; do đó, việc
không áp dụng thời hiệu khởi kiện, thời gian không tính vào thời hiệu khởi
kiện, bắt đầu lại thời hiệu khởi kiện,... được thực hiện theo quy định của Bộ luật
Dân sự năm 2005.
70 CÔNG BÁO/Số 335 + 336/Ngày 18-6-2013
Điều 24. Về thời hiệu yêu cầu quy định tại khoản 4 Điều 159 của BLTTDS
1. Đối với yêu cầu giải quyết việc dân sự mà trong văn bản quy phạm pháp luật
có quy định về thời hiệu yêu cầu thì áp dụng quy định của văn bản quy phạm pháp
luật đó.
Ví dụ 1: Đối với yêu cầu hủy phán quyết trọng tài thì thời hạn yêu cầu là ba
mươi ngày kể từ ngày nhận được phán quyết trọng tài quy định tại Điều 69 của
Luật Trọng tài thương mại.
Ví dụ 2: Đối với yêu cầu không công nhận bản án, quyết định dân sự của Tòa
án nước ngoài không có yêu cầu thi hành tại Việt Nam thì thời hạn yêu cầu là ba
mươi ngày kể từ ngày nhận được bản án, quyết định dân sự của Tòa án nước ngoài
mà không có yêu cầu thi hành tại Việt Nam quy định tại Điều 360 của BLTTDS.
2. Đối với yêu cầu giải quyết việc dân sự mà trong văn bản quy phạm pháp
luật không quy định về thời hiệu yêu cầu thì thời hiệu yêu cầu Tòa án giải quyết
việc dân sự là một năm, kể từ ngày phát sinh quyền yêu cầu, trừ trường hợp quy
định tại khoản 4 Điều 159 của BLTTDS và hướng dẫn tại khoản 3 Điều này.
Ví dụ: Đối với yêu cầu tuyên bố văn bản công chứng vô hiệu quy định tại
khoản 6 Điều 26 của BLTTDS và Điều 45 của Luật Công chứng thì thời hiệu yêu
cầu Tòa án tuyên bố văn bản công chứng vô hiệu là một năm kể từ ngày phát sinh
quyền yêu cầu.
3. Đối với yêu cầu giải quyết việc dân sự liên quan đến quyền dân sự về nhân
thân của cá nhân sau đây, thì không áp dụng thời hiệu yêu cầu
a) Yêu cầu tuyên bố một người mất năng lực hành vi dân sự hoặc bị hạn chế
năng lực hành vi dân sự; yêu cầu hủy bỏ quyết định một người mất năng lực
hành vi dân sự hoặc bị hạn chế năng lực hành vi dân sự quy định tại Điều 319
và Điều 322 của BLTTDS;
b) Yêu cầu tuyên bố một người mất tích; hủy bỏ quyết định tuyên bố một người
mất tích quy định tại Điều 330 và Điều 333 của BLTTDS;
c) Yêu cầu tuyên bố một người là đã chết; yêu cầu hủy bỏ quyết định tuyên bố
một người là đã chết quy định tại Điều 335 và Điều 338 của BLTTDS;
d) Yêu cầu hạn chế một số quyền của cha, mẹ đối với con chưa thành niên theo
quy định tại Điều 41 của Luật Hôn nhân và Gia đình;
đ) Các trường hợp khác theo quy định của pháp luật.
4. Thời điểm bắt đầu thời hiệu yêu cầu
Thời điểm bắt đầu thời hiệu yêu cầu được tính từ ngày phát sinh quyền
yêu cầu.
Ví dụ: Theo quy định tại Điều 45 của Luật Công chứng, thì Công chứng viên,
người yêu cầu công chứng, người làm chứng, người có quyền và lợi ích liên quan,
cơ quan nhà nước có thẩm quyền có quyền đề nghị Tòa án tuyên bố văn bản công
chứng vô hiệu khi có căn cứ cho rằng việc công chứng có vi phạm pháp luật.
CÔNG BÁO/Số 335 + 336/Ngày 18-6-2013 71
Trong trường hợp này thời điểm bắt đầu thời hiệu yêu cầu được tính từ ngày phát
sinh quyền yêu cầu. Ngày phát sinh quyền yêu cầu là ngày biết được việc công
chứng có vi phạm pháp luật.
Điều 25. Các mẫu văn bản tố tụng
Ban hành kèm theo Nghị quyết này các mẫu văn bản tố tụng sau đây:
1. Bản án dân sự sơ thẩm (Mẫu số 01);
2. Giấy chứng nhận người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự
(Mẫu số 02).
Điều 26. Hiệu lực thi hành
1. Nghị quyết này đã được Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao thông
qua ngày 03-12-2012 và có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01-7-2013.
Nghị quyết số 01/2005/NQ-HĐTP ngày 31-3-2005 của Hội đồng Thẩm phán
Tòa án nhân dân tối cao hướng dẫn thi hành một số quy định trong Phần thứ nhất
“Những quy định chung” của Bộ luật Tố tụng dân sự và hướng dẫn về các vấn
đề đã được hướng dẫn tại Nghị quyết này của Tòa án nhân dân tối cao ban hành
trước ngày Nghị quyết này có hiệu lực thi hành hết hiệu lực thi hành kể từ ngày
01-7-2013.
2. Đối với những vụ việc dân sự, hôn nhân và gia đình, kinh tế, lao động mà
Tòa án đã thụ lý nhưng chưa xét xử sơ thẩm, xét xử phúc thẩm hoặc xét xử giám
đốc thẩm, tái thẩm thì áp dụng hướng dẫn tại Nghị quyết này để giải quyết.
Đối với bản án, quyết định của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật trước ngày
Nghị quyết này có hiệu lực thi hành thì không áp dụng hướng dẫn tại Nghị quyết
này để kháng nghị theo thủ tục giám đốc thẩm hoặc tái thẩm, trừ trường hợp có căn
cứ kháng nghị khác./.
TM. HỘI ĐỒNG THẨM PHÁN
CHÁNH ÁN
Trương Hòa Bình
72 CÔNG BÁO/Số 335 + 336/Ngày 18-6-2013
Mẫu số 01
(Ban hành kèm theo Nghị quyết số 03/2012/NQ-HĐTP
ngày 03 tháng 12 năm 2012 của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao)
TÒA ÁN NHÂN DÂN.......... (1)
Bản án số:(2)......../......../.........
Ngày:(3) ........-........-.............
V/v tranh chấp(4).....................
CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập - Tự do - Hạnh phúc
NHÂN DANH
NƯỚC CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
TÒA ÁN NHÂN DÂN (5)..............................
Với thành phần Hội đồng xét xử sơ thẩm gồm có:(6)
Thẩm phán - Chủ tọa phiên tòa: Ông (Bà)..............................................
Thẩm phán: Ông (Bà).......................................................................
Các Hội thẩm nhân dân:
1. Ông (Bà)....................................................................................
2. Ông (Bà)....................................................................................
3. Ông (Bà)....................................................................................
Thư ký Tòa án ghi biên bản phiên tòa: Ông (Bà)......................................
cán bộ Tòa án(7) ..............................................................................
Đại diện Viện kiểm sát nhân dân(8).............................. tham gia phiên tòa:
Ông (Bà).................................................................... Kiểm sát viên.
Trong các ngày........ tháng........ năm........ (9) tại................................
xét xử sơ thẩm công khai(10) vụ án thụ lý số:.........../.........../TLST-.......... (11)
ngày........ tháng........ năm........ về tranh chấp...................................... (12)
theo Quyết định đưa vụ án ra xét xử số:................./................/QĐXX-ST
ngày........ tháng........ năm........ giữa các đương sự:
1. Nguyên đơn:(13)
...................................................................................................
Người đại diện hợp pháp của nguyên đơn:(14)
...................................................................................................
Người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của nguyên đơn:(15)
...................................................................................................
CÔNG BÁO/Số 335 + 336/Ngày 18-6-2013 73
2. Bị đơn: (16)
...................................................................................................
Người đại diện hợp pháp của bị đơn:(17)
...................................................................................................
Người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của bị đơn:(18)
...................................................................................................
3. Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan:(19)
...................................................................................................
Người đại diện hợp pháp của người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan:(20)
...................................................................................................
Người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan:(21)
...................................................................................................
4. Người phiên dịch:(22)
...................................................................................................
5. Người giám định:(23)
...................................................................................................
NHẬN THẤY: (24)
...................................................................................................
...................................................................................................
...................................................................................................
XÉT THẤY:
Sau khi nghiên cứu các tài liệu có trong hồ sơ vụ án được thẩm tra tại phiên
tòa và căn cứ vào kết quả tranh luận tại phiên tòa, Hội đồng xét xử nhận định:(25)
- ................................................................................................
- .................................................................................................
- .................................................................................................
Vì các lẽ trên,
QUYẾT ĐỊNH:(26)
...................................................................................................
...................................................................................................
................................................................................................ (27)
74 CÔNG BÁO/Số 335 + 336/Ngày 18-6-2013
Hướng dẫn sử dụng mẫu số 01:
Mẫu bản án sơ thẩm kèm theo bản hướng dẫn này được soạn thảo theo tinh thần quy
định tại Điều 238 của Bộ luật Tố tụng dân sự. Mẫu bản án sơ thẩm kèm theo hướng dẫn
này được sử dụng cho tất cả các Tòa án khi xét xử sơ thẩm các tranh chấp về dân sự, hôn
nhân và gia đình, kinh doanh, thương mại, lao động. Tuy nhiên, cần lưu ý là việc ghi số,
ký hiệu và trích yếu trong bản án sơ thẩm phải thực hiện theo đúng hướng dẫn tại Điều 3
Nghị quyết số 03/2012/NQ-HĐTP ngày 03-12-2012 của Hội đồng Thẩm phán Tòa án
nhân dân tối cao.
Sau đây là những hướng dẫn cụ thể về việc sử dụng mẫu bản án sơ thẩm kèm theo:
(1) Nếu là Tòa án nhân dân huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh thì ghi rõ tên
Tòa án nhân dân huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh, thành phố trực thuộc Trung
ương nào (ví dụ: Tòa án nhân dân huyện Từ Liêm, thành phố Hà Nội); nếu là Tòa án
nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương thì ghi Tòa án nhân dân tỉnh (thành phố)
nào (ví dụ: Tòa án nhân dân tỉnh Hà Nam).
(2) Ô thứ nhất ghi số bản án, ô thứ hai ghi năm ra bản án theo đúng tinh thần hướng
dẫn của Chính phủ về cách ghi số văn bản, ô thứ ba ghi ký hiệu loại bản án theo hướng
dẫn tại Điều 3 Nghị quyết số 03/2012/NQ-HĐTP ngày 03-12-2012 của Hội đồng Thẩm
phán Tòa án nhân dân tối cao (ví dụ: Nếu là bản án giải quyết tranh chấp về hôn nhân và
gia đình năm 2012 có số 108 thì ghi: Số: 108/2012/HNGĐ-ST).
(3) Ghi ngày, tháng, năm tuyên án không phân biệt vụ án được xét xử sơ thẩm và kết
thúc trong một ngày hay được xét xử sơ thẩm trong nhiều ngày.
(4) Ghi đúng theo việc ghi trích yếu được hướng dẫn tại Điều 3 Nghị quyết số
03/2012/NQ-HĐTP ngày 03-12-2012 của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao.
(5) Ghi như hướng dẫn tại điểm (1).
(6) Nếu Hội đồng xét xử sơ thẩm gồm ba người, thì chỉ ghi họ và tên của Thẩm phán -
Chủ tọa phiên tòa, bỏ dòng “Thẩm phán...”, đối với Hội thẩm nhân dân chỉ ghi họ và tên
của hai Hội thẩm nhân dân; nếu Hội đồng xét xử sơ thẩm gồm có năm người, thì ghi họ
và tên của Thẩm phán - Chủ tọa phiên tòa, họ và tên của Thẩm phán, họ và tên của cả ba
Hội thẩm nhân dân. Cần chú ý là không ghi chức vụ của Thẩm phán; chức vụ, nghề
nghiệp của Hội thẩm nhân dân.
(7) Ghi họ tên của Thư ký Tòa án ghi biên bản phiên tòa và tên của Tòa án, nơi Thư
ký Tòa án công tác như hướng dẫn tại điểm (1).
(8) Nếu có Viện kiểm sát nhân dân tham gia phiên tòa thì ghi như hướng dẫn tại điểm (1)
song đổi các chữ “Tòa án nhân dân” thành “Viện kiểm sát nhân dân”.
(9) Trong trường hợp vụ án được xét xử và kết thúc trong một ngày thì bỏ hai chữ
“Trong các” (ví dụ: Ngày 15 tháng 3 năm 2012 tại...).
Trong trường hợp vụ án được xét xử trong hai ngày trở lên, nếu số ngày tương đối ít
thì có thể ghi đủ số ngày (ví dụ: Trong các ngày 3, 4 và 5 tháng 3...); nếu số ngày nhiều
liền nhau thì ghi từ ngày đến ngày (ví dụ: Trong các ngày từ ngày 07 đến 11 tháng 3 năm ....);
CÔNG BÁO/Số 335 + 336/Ngày 18-6-2013 75
nếu khác tháng mà xét xử liên tục thì ghi từ ngày....... tháng....... đến ngày....... tháng.....
(ví dụ: Trong các ngày từ ngày 28-2 đến ngày 02-3 năm...), nếu không xét xử liên tục thì
ghi các ngày của từng tháng (Ví dụ: Trong các ngày 30, 31 tháng 3 và các ngày 04, 05
tháng 4 năm...).
(10) Nếu xét xử kín thì thay hai chữ “công khai” bằng chữ “kín”.
(11) Ô thứ nhất ghi số thụ lý, ô thứ hai ghi năm thụ lý và ô thứ ba nếu là tranh chấp
về dân sự thì ghi “DS”; nếu là tranh chấp về hôn nhân và gia đình thì ghi “HNGĐ”; nếu
là tranh chấp về kinh doanh, thương mại thì ghi “KDTM”; nếu là tranh chấp về lao động
thì ghi “LĐ” (ví dụ: số 18/2012/TLST-HNGĐ).
(12) Ghi như hướng dẫn tại điểm (4).
(13) Nguyên đơn là cá nhân thì ghi họ tên, địa chỉ cư trú. Nếu nguyên đơn là người
chưa thành niên thì sau họ tên cần ghi thêm ngày, tháng, năm sinh.
Nguyên đơn là cơ quan, tổ chức thì ghi tên cơ quan, tổ chức và địa chỉ của cơ quan,
tổ chức đó.
(14) Chỉ ghi khi có người đại diện hợp pháp của nguyên đơn và ghi họ tên, địa chỉ cư
trú; ghi rõ là người đại diện theo pháp luật hay là người đại diện theo ủy quyền của
nguyên đơn; nếu là người đại diện theo pháp luật thì cần ghi chú trong ngoặc đơn quan
hệ giữa người đó với nguyên đơn; nếu là người đại diện theo ủy quyền thì cần ghi chú
trong ngoặc đơn: “văn bản ủy quyền ngày... tháng... năm...”.
Ví dụ 1: Ông Nguyễn Văn A trú tại... là người đại diện theo pháp luật của nguyên
đơn (Giám đốc Công ty TNHH Thắng Lợi).
Ví dụ 2: Bà Lê Thị B trú tại... là người đại diện theo ủy quyền của nguyên đơn
(Văn bản ủy quyền ngày... tháng... năm...).
(15) Chỉ ghi khi có người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của nguyên đơn. Ghi họ
tên, địa chỉ cư trú (nếu là Luật sư thì ghi là Luật sư của Văn phòng luật sư nào và thuộc
Đoàn luật sư nào); nếu có nhiều nguyên đơn thì ghi cụ thể bảo vệ quyền và lợi ích hợp
pháp cho nguyên đơn nào.
(16) và (19) Ghi tương tự như hướng dẫn tại điểm (13).
(17) và (20) Ghi tương tự như hướng dẫn tại điểm (14).
(18) và (21) Ghi tương tự như hướng dẫn tại điểm (15).
(22) và (23) Ghi họ tên, địa chỉ nơi làm việc (nếu không có nơi làm việc thì ghi
địa chỉ cư trú).
(24) Trong phần này ghi quan hệ được xác lập giữa các đương sự dẫn đến có tranh
chấp; các vấn đề cụ thể mà người khởi kiện yêu cầu Tòa án giải quyết; yêu cầu phản
tố (nếu có) và đề nghị cụ thể của bị đơn; yêu cầu độc lập và đề nghị của người có quyền
lợi, nghĩa vụ liên quan (chú ý không mô tả diễn biến sự việc theo lời trình bày của các
đương sự).
Ví dụ 1: Trong đơn khởi kiện ngày... tháng... năm... (được bổ sung ngày... tháng...
năm..., (nếu có)), nguyên đơn là... trình bày giữa nguyên đơn và bị đơn là... có giao
76 CÔNG BÁO/Số 335 + 336/Ngày 18-6-2013
kết hợp đồng kinh doanh thương mại về vận chuyển hàng hóa. Do bị đơn vi phạm nghĩa
vụ thực hiện hợp đồng, nên nguyên đơn yêu cầu Tòa án giải quyết buộc bị đơn: (các yêu
cầu cụ thể).
Tại văn bản phản tố ngày... tháng... năm... (hoặc tại văn bản ngày... tháng... năm...,
hoặc tại phiên tòa sơ thẩm) bị đơn có yêu cầu, đề nghị Tòa án giải quyết (các yêu cầu, đề
nghị cụ thể).
Tại văn bản ngày... tháng... năm... (hoặc tại phiên tòa sơ thẩm) người có quyền lợi,
nghĩa vụ liên quan đến vụ án là... (nếu có) có yêu cầu độc lập, đề nghị: (các yêu cầu, đề
nghị cụ thể).
Ví dụ 2: Trong đơn khởi kiện (đơn xin ly hôn) ngày... tháng... năm... (được bổ sung
ngày... tháng... năm..., (nếu có)) nguyên đơn là... trình bày giữa nguyên đơn và bị đơn
là... đăng ký kết hôn ngày..... tháng..... năm....... Do tình trạng hôn nhân ngày càng trầm
trọng, đời sống chung không thể kéo dài, mục đích của hôn nhân không đạt được, nên
nguyên đơn yêu cầu Tòa án giải quyết (các yêu cầu cụ thể: ly hôn, nuôi con, chia tài
sản chung...).
Tại văn bản ngày... tháng... năm... (hoặc tại phiên tòa sơ thẩm) bị đơn là... có yêu cầu,
đề nghị Tòa án giải quyết (các yêu cầu, đề nghị cụ thể).
Tại văn bản ngày... tháng... năm... (hoặc tại phiên tòa sơ thẩm) người có quyền lợi,
nghĩa vụ liên quan đến vụ án là... (nếu có) có yêu cầu độc lập, đề nghị (các yêu cầu, đề
nghị cụ thể).
(25) Trong phần này ghi nhận định của Tòa án, phải phân tích những căn cứ để chấp
nhận hoặc không chấp nhận từng yêu cầu, đề nghị cụ thể của đương sự, người bảo vệ
quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự, ý kiến của đại diện Viện kiểm sát (nếu có). Cần
viện dẫn điểm, khoản và điều luật của văn bản quy phạm pháp luật mà Tòa án căn cứ để
chấp nhận hoặc không chấp nhận.
(26) Trong phần này ghi áp dụng điểm, khoản, điều luật của văn bản quy phạm pháp
luật mà Tòa án căn cứ để ra quyết định. Ghi các quyết định của Tòa án về từng vấn đề
phải giải quyết trong vụ án, về án phí và quyền kháng cáo đối với bản án; trường hợp có
quyết định phải thi hành ngay thì phải ghi rõ quyết định đó.
(27) Phần cuối cùng của bản án, nếu là bản án gốc được thông qua tại phòng nghị án
thì cần phải có đầy đủ chữ ký, họ và tên của các thành viên Hội đồng xét xử (bản án này
phải lưu vào hồ sơ vụ án); nếu là bản án chính để gửi cho các đương sự, cơ quan, tổ
chức khởi kiện và Viện kiểm sát cùng cấp thì cần ghi như sau:
Nơi nhận:
(Ghi những nơi mà Tòa án cấp sơ thẩm
phải giao hoặc gửi bản án theo quy định
tại Điều 241 của Bộ luật Tố tụng dân sự
và những nơi cần lưu bản án chính).
TM. HỘI ĐỒNG XÉT XỬ SƠ THẨM
THẨM PHÁN - CHỦ TỌA PHIÊN TÒA
(Ký tên và đóng dấu của Tòa án)
(Họ và tên)
CÔNG BÁO/Số 335 + 336/Ngày 18-6-2013 77
Mẫu số 02
(Ban hành kèm theo Nghị quyết số 03/2012/NQ-HĐTP
ngày 03 tháng 12 năm 2012 của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao)
TÒA ÁN NHÂN DÂN....(1)
Số:(2)......../....../TA-GCN
CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập - Tự do - Hạnh phúc
.............., ngày..... tháng..... năm....
GIẤY CHỨNG NHẬN
NGƯỜI BẢO VỆ QUYỀN VÀ LỢI ÍCH HỢP PHÁP CỦA ĐƯƠNG SỰ
TÒA.......................................
Căn cứ vào Điều 41 và Điều 63 của Bộ luật Tố tụng dân sự;
Căn cứ vào hồ sơ vụ án............. (3) thụ lý số:......../........./TLST-....... (4)
ngày........ tháng........ năm........;
Sau khi xem xét các giấy tờ, tài liệu về điều kiện để được cấp Giấy chứng nhận
người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự;
CHỨNG NHẬN:
1. Ông (Bà)(5) ............................................................................ …..
Là người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của:(6) ............................... …..
Trong vụ án(7)............................................................................ …..
2. Ông (Bà).......................................... thực hiện các quyền và nghĩa vụ
của người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự theo đúng quy định của
pháp luật.
Nơi nhận:
- Người bảo vệ quyền và lợi ích hợp
pháp của đương sự;
- Đương sự...............................;
- Lưu hồ sơ vụ án.
TÒA ÁN NHÂN DÂN ...........
THẨM PHÁN
(Ký tên và đóng dấu của Tòa án)
(Họ và tên)
78 CÔNG BÁO/Số 335 + 336/Ngày 18-6-2013
Hướng dẫn sử dụng mẫu số 02:
(1) Ghi tên Tòa án: Nếu là Tòa án nhân dân cấp huyện thì ghi tỉnh, thành phố trực thuộc
Trung ương (Tòa án nhân dân quận 1, thành phố H); nếu là Tòa án nhân dân cấp tỉnh thì
ghi Tòa án nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương nào (Tòa án nhân dân thành phố
Hà Nội); nếu là Tòa phúc thẩm Tòa án nhân dân tối cao thì ghi: Tòa phúc thẩm Tòa án
nhân dân tối cao tại (Hà Nội, Đà Nẵng, thành phố Hồ Chí Minh).
(2) Ô thứ nhất ghi số, ô thứ hai ghi năm cấp Giấy chứng nhận người bảo vệ quyền và
lợi ích hợp pháp của đương sự (ví dụ: Số: 10/2012/TA-GCN).
(3) Ghi đúng theo cách ghi trích yếu được hướng dẫn tại Điều 3 Nghị quyết số
03/2012/NQ-HĐTP ngày 03-12-2012 của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao.
Ví dụ: Căn cứ vào hồ sơ vụ án tranh chấp về hợp đồng thuê nhà ở.
(4) Ghi đúng theo cách ghi ký hiệu được hướng dẫn tại Điều 3 Nghị quyết số
03/2012/NQ-HĐTP ngày 03-12-2012 của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao;
nếu là Tòa án cấp phúc thẩm thì thay ký hiệu “TLST” bằng ký hiệu “TLPT”. Ví dụ:
Số: 215/2012/TLST-LĐ hoặc Số: 217/2012/TLPT-KDTM.
(5) Ghi họ tên, địa chỉ cư trú hoặc nơi làm việc; nếu là Luật sư thì ghi Luật sư của
Văn phòng Luật sư nào thuộc Đoàn luật sư nào.
(6) Ghi địa vị pháp lý của đương sự trong vụ án và họ tên. Ví dụ: nguyên đơn là
ông (bà)...
(7) Ghi như hướng dẫn tại điểm (3).