76 CÔNG BÁO/Số 409 + 410/Ngày 30-06-2012
HỘI ĐỒNG THẨM PHÁN TÒA ÁN NHÂN DÂN TỐI CAO
HỘI ĐỒNG THẨM PHÁN TÒA
ÁN NHÂN DÂN TỐI CAO
Số: 01/2012/NQ-HĐTP
CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập - Tự do - Hạnh phúc
Hà Nội, ngày 13 tháng 6 năm 2012
NGHỊ QUYẾT
Hướng dẫn áp dụng một số quy định của pháp luật
về án phí, lệ phí tòa án
HỘI ĐỒNG THẨM PHÁN TÒA ÁN NHÂN DÂN TỐI CAO
Căn cứ Luật Tổ chức Tòa án nhân dân;
Để áp dụng đúng, thống nhất Pháp lệnh Án phí, lệ phí Tòa án (sau đây viết tắt
là Pháp lệnh) và các quy định khác của pháp luật về án phí, lệ phí Tòa án;
Sau khi có ý kiến thống nhất của Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao
và Bộ trưởng Bộ Tư pháp,
QUYẾT NGHỊ:
Chương I
NHỮNG QUY ĐỊNH CHUNG
Điều 1. Nguyên tắc chung
1. Khi giải quyết vụ việc dân sự, vụ án hình sự, vụ án hành chính thì Tòa án
căn cứ vào quy định của Pháp lệnh, Nghị quyết này và các quy định khác của pháp
luật về án phí, lệ phí Tòa án để xác định tiền tạm ứng án phí, tiền tạm ứng lệ phí,
án phí, lệ phí Tòa án mà đương sự, người bị kết án phải chịu.
2. Trường hợp đương sự, người bị kết án có đơn đề nghị miễn tiền tạm ứng án
phí, tạm ứng lệ phí, án phí, lệ phí Tòa án thì Tòa án căn cứ vào quy định của Pháp
lệnh, Nghị quyết này và các quy định khác của pháp luật về án phí, lệ phí Tòa án
để xem xét yêu cầu của họ.
CÔNG BÁO/Số 409 + 410/Ngày 30-06-2012 77
Điều 2. Nghĩa vụ nộp lệ phí Tòa án quy định tại Điều 4 của Pháp lệnh
1. Kể từ ngày Pháp lệnh có hiệu lực thi hành (ngày 01-7-2009) đến trước ngày
Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Tố tụng dân sự có hiệu lực thi hành
(ngày 01-01-2012) thì lệ phí Tòa án được thực hiện theo quy định tại Điều 4 của
Pháp lệnh.
2. Kể từ ngày Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Tố tụng dân sự có
hiệu lực thi hành (ngày 01-01-2012) thì theo khoản 6 Điều 26 Bộ luật Tố tụng dân
sự đã được Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam khóa XI, kỳ họp
thứ 5 thông qua ngày 15-6-2004 (sau đây viết tắt là BLTTDS năm 2004) và khoản
6, khoản 7 Điều 26 BLTTDS năm 2004 đã được sửa đổi, bổ sung theo Luật Sửa
đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Tố tụng dân sự đã được Quốc hội nước Cộng
hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam khóa XII, kỳ họp thứ 9 thông qua ngày 29-3-2011
(sau đây viết tắt là BLTTDS sửa đổi năm 2011) thì ngoài các lệ phí Tòa án quy
định tại Điều 4 Pháp lệnh, người yêu cầu Tòa án giải quyết các loại việc sau đây
phải nộp lệ phí Tòa án:
a) Yêu cầu tuyên bố văn bản công chứng vô hiệu;
b) Yêu cầu xác định quyền sở hữu, quyền sử dụng tài sản, phân chia tài sản
chung để thi hành án theo quy định của pháp luật về thi hành án dân sự.
Điều 3. Không phải nộp tiền tạm ứng án phí, án phí quy định tại khoản 2
Điều 10 của Pháp lệnh
Cơ quan, tổ chức khởi kiện vụ án dân sự để bảo vệ quyền và lợi ích hợp
pháp của người khác, lợi ích công cộng, lợi ích của Nhà nước không phải nộp
tiền tạm ứng án phí, án phí bao gồm các cơ quan, tổ chức theo quy định tại
khoản 3 Điều 162 BLTTDS năm 2004 và hướng dẫn tại mục 2 Phần I Nghị
quyết số 02/2006/NQ-HĐTP ngày 12-5-2006 của Hội đồng Thẩm phán Tòa án
nhân dân tối cao hướng dẫn thi hành các quy định trong Phần thứ hai “Thủ tục
giải quyết vụ án tại Tòa án cấp sơ thẩm của Bộ luật Tố tụng dân sự”.
Điều 4. Miễn nộp toàn bộ tiền tạm ứng án phí, án phí, tiền tạm ứng lệ phí,
lệ phí quy định tại khoản 5 Điều 11 và Điều 13 của Pháp lệnh
Được coi là cá nhân, hộ gia đình thuộc diện nghèo quy định tại khoản 5
Điều 11 và Điều 13 của Pháp lệnh, nếu vào thời điểm Tòa án giải quyết vụ việc
dân sự, vụ án hình sự, vụ án hành chính thì họ thuộc diện nghèo theo quy định
của Chính phủ.
78 CÔNG BÁO/Số 409 + 410/Ngày 30-06-2012
Ví dụ: Vào thời điểm người có đơn yêu cầu giải quyết vụ việc dân sự thì họ
thuộc diện nghèo theo quy định tại Quyết định số 09/2011/QĐ-TTG ngày 30-01-2011
của Thủ tướng Chính phủ về việc ban hành chuẩn hộ nghèo, hộ cận nghèo áp dụng
cho giai đoạn 2011 - 2015.
Điều 5. Miễn nộp một phần tiền tạm ứng án phí, tiền tạm ứng lệ phí, án
phí, lệ phí Tòa án quy định tại Điều 14 của Pháp lệnh
1. Người có khó khăn về kinh tế quy định tại khoản 1 và khoản 2 Điều 14 của
Pháp lệnh phải là người có quốc tịch Việt Nam hoặc người không có quốc tịch
nhưng sinh sống và làm việc ở Việt Nam vào thời điểm Tòa án giải quyết vụ việc
dân sự, vụ án hình sự, vụ án hành chính và phải được Ủy ban nhân dân xã,
phường, thị trấn nơi người đó cư trú hoặc cơ quan, tổ chức nơi người đó làm việc
xác nhận là họ có khó khăn về kinh tế.
2. Trường hợp Tòa án đã cho người có khó khăn về kinh tế được miễn nộp một
phần tiền tạm ứng án phí, tạm ứng lệ phí theo quy định tại Điều 14 của Pháp lệnh
và hướng dẫn tại khoản 1 Điều này, nhưng họ vẫn phải chịu toàn bộ án phí, lệ phí
khi thuộc một trong các trường hợp sau đây:
a) Tòa án đã cho miễn nộp một phần tiền tạm ứng án phí, tạm ứng lệ phí,
nhưng sau đó chứng minh được người được miễn nộp đó không phải là người có
khó khăn về kinh tế;
b) Theo bản án, quyết định của Tòa án thì họ có tài sản để nộp toàn bộ án phí,
lệ phí mà họ phải chịu (họ được chia tài sản chung, được hưởng di sản thừa kế,…).
3. Khi xem xét và quyết định mức tiền tạm ứng án phí, tiền tạm ứng lệ phí, án
phí, lệ phí Tòa án được miễn, thì Tòa án căn cứ khả năng tài chính của người đề
nghị được miễn tiền tạm ứng án phí, tiền tạm ứng lệ phí, án phí, lệ phí Tòa án và
giá trị tài sản có tranh chấp mà quyết định mức được miễn nhưng không được vượt
quá 50% mức tiền tạm ứng án phí, tiền tạm ứng lệ phí, án phí, lệ phí Tòa án mà
theo quy định của Pháp lệnh người đó phải nộp.
4. Trường hợp vụ án có nhiều người phải nộp tiền tạm ứng án phí, tiền tạm
ứng lệ phí, án phí, lệ phí Tòa án thì cần phân biệt:
a) Người thuộc trường hợp được miễn nộp một phần tiền tạm ứng án phí, tiền
tạm ứng lệ phí, án phí, lệ phí Tòa án thì được miễn; người không thuộc trường hợp
được miễn nộp một phần tiền tạm ứng án phí, tiền tạm ứng lệ phí, án phí, lệ phí
Tòa án thì không được miễn;
CÔNG BÁO/Số 409 + 410/Ngày 30-06-2012 79
b) Trường hợp các đương sự thỏa thuận với nhau về việc nộp án phí, lệ phí
để nhằm mục đích trốn tránh việc thực hiện nghĩa vụ với Nhà nước, nếu có
người thỏa thuận nộp thay án phí, lệ phí và có đơn đề nghị miễn nộp một phần
án phí, lệ phí thì Tòa án chỉ cho miễn nộp một phần án phí, lệ phí mà theo quy
định người này phải chịu nếu họ có đủ điều kiện quy định tại Điều 14 của Pháp
lệnh; còn phần án phí, lệ phí mà họ nhận nộp thay cho người khác thì Tòa án
không cho miễn nộp.
Điều 6. Xử lý tiền tạm ứng án phí, tiền tạm ứng lệ phí, án phí, lệ phí Tòa
án quy định tại Điều 18 của Pháp lệnh
1. Kể từ ngày Pháp lệnh có hiệu lực thi hành (ngày 01-7-2009) đến trước ngày
Luật Tố tụng hành chính có hiệu lực thi hành (ngày 01-7-2011) thì áp dụng quy
định tại Điều 18 của Pháp lệnh để xử lý tiền tạm ứng án phí, tiền tạm ứng lệ phí, án
phí, lệ phí Tòa án.
2. Kể từ ngày Luật Tố tụng hành chính có hiệu lực thi hành (ngày 01-7-2011) thì
xử lý tiền tạm ứng án phí, tiền tạm ứng lệ phí, án phí, lệ phí Tòa án trong một số
trường hợp như sau:
a) Trường hợp vụ án hành chính bị đình chỉ theo quy định tại các điểm a, b và
c khoản 1 Điều 120 của Luật Tố tụng hành chính thì số tiền tạm ứng án phí đã nộp
được sung vào công quỹ nhà nước;
b) Trường hợp việc giải quyết vụ án hành chính bị đình chỉ theo quy định tại
điểm đ khoản 1 Điều 120 của Luật Tố tụng hành chính thì tiền tạm ứng án phí
được trả lại cho người đã nộp tiền tạm ứng án phí.
3. Kể từ ngày Pháp lệnh có hiệu lực thi hành (ngày 01-7-2009) đến trước ngày
Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của BLTTDS năm 2004 có hiệu lực thi hành
(ngày 01-01-2012) thì áp dụng quy định tại Điều 18 của Pháp lệnh để xử lý tiền
tạm ứng án phí, tiền tạm ứng lệ phí, án phí, lệ phí Tòa án.
4. Kể từ ngày Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của BLTTDS năm 2004 có
hiệu lực thi hành (ngày 01-01-2012) thì xử lý tiền tạm ứng án phí, tiền tạm ứng lệ
phí, án phí, lệ phí Tòa án như sau:
a) Trường hợp việc giải quyết vụ việc dân sự bị đình chỉ theo quy định tại các
điểm a, b, d, đ, e và k khoản 1 Điều 192 của BLTTDS sửa đổi năm 2011 thì số tiền
tạm ứng án phí đã nộp được sung vào công quỹ nhà nước;
80 CÔNG BÁO/Số 409 + 410/Ngày 30-06-2012
b) Trường hợp việc giải quyết vụ việc dân sự bị đình chỉ theo quy định tại các
điểm c, g, h và i khoản 1 Điều 192 của BLTTDS sửa đổi năm 2011 thì tiền tạm
ứng án phí được trả lại cho người đã nộp tiền tạm ứng án phí.
Điều 7. Cách thức tính tiền tạm ứng án phí dân sự sơ thẩm
Để có cơ sở tính tiền tạm ứng án phí dân sự sơ thẩm thì tùy từng trường hợp
Tòa án cần căn cứ vào một trong các yếu tố sau:
1. Giá tài sản theo quy định của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh.
2. Bảng giá của các Tổ chức thẩm định giá.
3. Giá tài sản tại thị trường địa phương.
4. Trường hợp không thể căn cứ hướng dẫn tại khoản 1, khoản 2 và khoản 3
của Điều này để xác định giá trị tài sản tranh chấp, thì Tòa án gửi văn bản đề nghị
cơ quan tài chính, cơ quan chuyên môn khác có ý kiến về việc xác định giá tài sản.
Chương II
ÁN PHÍ TRONG VỤ ÁN HÌNH SỰ
Điều 8. Nghĩa vụ nộp tiền tạm ứng án phí trong vụ án hình sự quy định tại
Điều 21 của Pháp lệnh
1. Các đương sự trong vụ án hình sự quy định tại Điều 21 của Pháp lệnh bao
gồm: người bị hại, nguyên đơn dân sự, bị đơn dân sự, người có quyền lợi, nghĩa vụ
liên quan đến vụ án hình sự.
2. Nghĩa vụ nộp tiền tạm ứng án phí của các đương sự trong vụ án hình sự
được hướng dẫn tại khoản 1 Điều này được thực hiện theo quy định tại khoản 2
Điều 21 của Pháp lệnh.
3. Trong mọi trường hợp, bị cáo kháng cáo về phần dân sự trong vụ án hình sự
không phải nộp tiền tạm ứng án phí dân sự phúc thẩm.
Điều 9. Nghĩa vụ chịu án phí dân sự sơ thẩm trong vụ án hình sự quy định
tại khoản 3 Điều 22 của Pháp lệnh
1. Trong vụ án hình sự, người không thuộc trường hợp được miễn nộp toàn bộ
hoặc một phần tiền án phí thì về nguyên tắc chung họ phải chịu án phí dân sự sơ
thẩm theo quy định tại Điều 27 của Pháp lệnh.
2. Khi áp dụng quy định tại Điều 27 của Pháp lệnh trong vụ án hình sự cần
phân biệt:
CÔNG BÁO/Số 409 + 410/Ngày 30-06-2012 81
a) Trường hợp người bị hại khai báo tài sản bị xâm hại và có yêu cầu bị cáo
bồi thường thiệt hại về tài sản nhưng thực tế chứng minh tài sản bị cáo xâm phạm
có giá trị thấp hơn giá trị tài sản khai báo thì án phí dân sự sơ thẩm được tính đối
với phần tài sản chứng minh được;
Ví dụ 1: người bị hại khai báo tài sản bị xâm hại và có yêu cầu bị cáo bồi
thường thiệt hại về tài sản là 03 chỉ vàng nhưng cơ quan chức năng chứng
minh bị cáo chiếm đoạt của người bị hại 02 chỉ vàng, Tòa án buộc bị cáo phải
bồi thường thiệt hại về tài sản cho người bị hại là 02 chỉ vàng thì bị cáo phải
chịu án phí dân sự sơ thẩm đối với phần tài sản là 02 chỉ vàng, người bị hại
không phải chịu án phí dân sự sơ thẩm đối với phần tài sản là 01 chỉ vàng
không được chấp nhận.
Ví dụ 2: người bị hại khai báo tài sản bị xâm hại và có yêu cầu bị cáo bồi
thường thiệt hại về tài sản là 03 chỉ vàng trị giá 12.000.000 đồng nhưng cơ
quan chức năng chứng minh bị cáo chiếm đoạt của người bị hại 03 chỉ vàng
trị giá 8.000.000 đồng ở thời điểm xét xử sơ thẩm, thì bị cáo phải chịu án phí
dân sự sơ thẩm đối với 03 chỉ vàng trị giá 8.000.000 đồng; người bị hại
không phải chịu án phí dân sự sơ thẩm đối với phần 4.000.000 đồng không
được chấp nhận.
b) Trường hợp người bị hại khai báo tài sản bị xâm hại và có yêu cầu bị cáo
bồi thường thiệt hại về tài sản nhưng cơ quan chức năng chứng minh tài sản bị cáo
xâm hại có giá trị cao hơn giá trị tài sản khai báo thì án phí dân sự sơ thẩm được
tính đối với phần tài sản chứng minh được;
Ví dụ: Người bị hại khai báo tài sản bị xâm hại và có yêu cầu bị cáo bồi
thường thiệt hại về tài sản là 03 chỉ vàng trị giá 8.000.000 đồng nhưng cơ quan
chức năng chứng minh bị cáo chiếm đoạt của người bị hại 03 chỉ vàng trị giá
12.000.000 đồng ở thời điểm xét xử sơ thẩm, thì bị cáo phải chịu án phí dân sự sơ
thẩm đối với 03 chỉ vàng trị giá 12.000.000 đồng.
c) Người bị hại yêu cầu bồi thường thiệt hại về tài sản theo quy định của
pháp luật, không yêu cầu một số tiền hoặc tài sản có thể xác định được bằng
một số tiền cụ thể thì không phải chịu án phí nếu yêu cầu của họ không được
Tòa án chấp nhận.
d) Người bị hại có yêu cầu bồi thường thiệt hại về những khoản không phù
hợp với pháp luật thì Tòa án phải giải thích cho họ việc họ phải chịu án phí nếu
yêu cầu bồi thường thiệt hại đó không được Tòa án chấp nhận. Nếu họ vẫn yêu cầu
82 CÔNG BÁO/Số 409 + 410/Ngày 30-06-2012
Tòa án giải quyết thì họ phải chịu án phí nếu yêu cầu của họ không được Tòa án
chấp nhận.
Ví dụ: Trường hợp người bị hại yêu cầu bồi thường thiệt hại đối với khoản chi
phí thuê luật sư không hợp lý thì Tòa án phải giải thích cho họ việc họ phải chịu án
phí nếu yêu cầu bồi thường thiệt hại đó không được Tòa án chấp nhận. Nếu họ vẫn
yêu cầu thì họ phải chịu án phí đối với khoản chi phí luật sư nếu yêu cầu của họ
không được Tòa án chấp nhận.
3. Trước phiên tòa, đương sự, bị cáo thỏa thuận được với nhau về việc bồi
thường thiệt hại kể cả trường hợp họ tự thỏa thuận và đề nghị Tòa án ghi nhận việc
bồi thường thiệt hại thì họ không phải chịu án phí dân sự sơ thẩm. Tại phiên tòa,
đương sự, bị cáo thỏa thuận được với nhau về việc bồi thường thiệt hại thì họ phải
chịu án phí dân sự sơ thẩm như trường hợp xét xử vụ án đó.
Điều 10. Nghĩa vụ chịu án phí phúc thẩm trong vụ án hình sự quy định tại
khoản 1, khoản 2 và khoản 7 Điều 23 của Pháp lệnh
1. Trường hợp cả bị cáo và người đại diện hợp pháp của bị cáo đều có kháng
cáo quyết định về hình sự của bản án sơ thẩm mà Tòa án cấp phúc thẩm giữ
nguyên quyết định về hình sự của bản án sơ thẩm thì chỉ bị cáo phải chịu án phí
hình sự phúc thẩm.
2. Trường hợp chỉ bị cáo hoặc người đại diện hợp pháp của bị cáo kháng cáo
quyết định về hình sự của bản án sơ thẩm mà Tòa án cấp phúc thẩm giữ nguyên
quyết định về hình sự của bản án sơ thẩm thì người kháng cáo phải chịu án phí
hình sự phúc thẩm.
3. Trường hợp bị cáo kháng cáo quyết định về hình sự và người đại diện hợp
pháp của bị cáo kháng cáo quyết định về dân sự hoặc ngược lại mà Tòa án cấp
phúc thẩm giữ nguyên quyết định của bản án sơ thẩm thì người nào kháng cáo về
phần nào phải chịu án phí đối với yêu cầu của họ.
4. Trường hợp bị cáo kháng cáo quyết định về hình sự và người đại diện hợp
pháp của bị cáo kháng cáo quyết định về dân sự hoặc ngược lại mà Tòa án quyết
định sửa quyết định về hình sự hoặc sửa quyết định về dân sự hoặc sửa cả quyết
định về hình sự và quyết định về dân sự thì không có người kháng cáo nào phải
chịu án phí phúc thẩm.
5. Trường hợp chỉ có một người kháng cáo và yêu cầu kháng cáo của họ được
Tòa án chấp nhận thì người kháng cáo không phải chịu án phí phúc thẩm.
CÔNG BÁO/Số 409 + 410/Ngày 30-06-2012 83
Chương III
ÁN PHÍ TRONG VỤ ÁN DÂN SỰ
Điều 11. Nghĩa vụ nộp tiền tạm ứng án phí dân sự sơ thẩm quy định tại
Điều 25 của Pháp lệnh
1. Trường hợp vụ án dân sự có giá ngạch nhưng giá trị tài sản có tranh chấp
mà Tòa án dự tính từ 4.000.000 đồng trở xuống thì mức án phí dân sự sơ thẩm là
200.000 đồng (điểm a mục 2 Phần I Danh mục mức án phí, lệ phí Tòa án ban hành
kèm theo Pháp lệnh). Trường hợp này thì tiền tạm ứng án phí dân sự sơ thẩm bằng
50% mức án phí dân sự sơ thẩm là 100.000 đồng.
2. Xác định nghĩa vụ nộp tiền tạm ứng án phí dân sự sơ thẩm trong vụ án hôn
nhân và gia đình như sau:
a) Trường hợp vợ hoặc chồng có yêu cầu thì người yêu cầu phải nộp tiền tạm
ứng án phí dân sự sơ thẩm là 200.000 đồng;
b) Trường hợp cả vợ và chồng cùng có yêu cầu thì mỗi người phải nộp tiền
tạm ứng án phí dân sự sơ thẩm là 100.000 đồng.
3. Trường hợp ngoài yêu cầu ly hôn, đương sự còn yêu cầu chia tài sản chung
của vợ chồng theo quy định của pháp luật hoặc yêu cầu chia 1/2 giá trị tài sản
chung của vợ chồng thì người có yêu cầu phải nộp tiền tạm ứng án phí đối với 1/2
giá trị tài sản chung của vợ chồng.
4. Trường hợp ngoài yêu cầu ly hôn, đương sự còn yêu cầu chia tài sản chung
của vợ chồng thì họ phải nộp tiền tạm ứng án phí dân sự sơ thẩm tương ứng với
phần họ yêu cầu chia trong giá trị tài sản mà Tòa án tạm tính theo hướng dẫn tại
Điều 7 của Nghị quyết này.
Điều 12. Nghĩa vụ chịu án phí dân sự sơ thẩm trong trường hợp giải
quyết chia tài sản chung, chia di sản thừa kế quy định tại khoản 7 Điều 27
của Pháp lệnh
Khi các bên đương sự không xác định được phần tài sản của mình hoặc mỗi
người xác định phần tài sản của mình trong khối tài sản chung, phần di sản của
mình trong khối di sản thừa kế là khác nhau và có tranh chấp thì mỗi bên đương sự
phải chịu án phí dân sự sơ thẩm theo mức tương ứng với giá trị phần tài sản mà họ
được chia, được hưởng trong khối tài sản chung hoặc trong khối di sản thừa kế.
84 CÔNG BÁO/Số 409 + 410/Ngày 30-06-2012
Đối với phần Tòa án bác đơn yêu cầu thì người yêu cầu chia tài sản chung, di sản
thừa kế không phải chịu án phí dân sự sơ thẩm.
Ví dụ: A, B, C, D tranh chấp khối tài sản chung có giá trị 600.000.000 đồng và
không xác định được phần tài sản của mình hoặc mỗi người xác định phần tài sản
của mình trong khối tài sản chung là khác nhau và có tranh chấp. Tòa án quyết
định A được chia là 100.000.000 đồng, B được chia là 150.000.000 đồng, C được
chia là 200.000.000 đồng và D được chia là 150.000.000 đồng. Án phí dân sự sơ
thẩm mỗi người phải nộp được tính như sau:
A phải nộp án phí là 100.000.000 đồng x 5% = 5.000.000 đồng;
B phải nộp án phí là 150.000.000 đồng x 5% = 7.500.000 đồng;
C phải nộp án phí là 200.000.000 đồng x 5% = 10.000.000 đồng;
D phải nộp án phí là 150.000.000 đồng x 5% = 7.500.000 đồng.
Điều 13. Nghĩa vụ chịu án phí dân sự sơ thẩm trong vụ án hôn nhân và gia
đình có tranh chấp về chia tài sản chung của vợ chồng
1. Các đương sự trong vụ án hôn nhân và gia đình có tranh chấp về việc chia
tài sản chung của vợ chồng thì ngoài việc chịu án phí dân sự sơ thẩm quy định tại
điểm a khoản 1 Điều 24 của Pháp lệnh, còn phải chịu án phí đối với phần tài sản có
tranh chấp như đối với vụ án dân sự có giá ngạch tương ứng với giá trị phần tài sản
mà họ được chia.
2. Trường hợp vợ chồng yêu cầu người khác thực hiện nghĩa vụ về tài sản mà
Tòa án chấp nhận yêu cầu của vợ, chồng, thì người có nghĩa vụ về tài sản phải chịu
án phí dân sự sơ thẩm đối với giá trị phần tài sản mà họ phải chịu; nếu họ không
thỏa thuận chia được với nhau mà gộp vào tài sản chung và có yêu cầu Tòa án giải
quyết thì mỗi người phải chịu án phí dân sự tương ứng với giá trị phần tài sản mà
họ được chia.
3. Trường hợp vợ chồng có nghĩa vụ về tài sản đối với người khác và người
này có yêu cầu độc lập, yêu cầu vợ chồng phải thực hiện nghĩa vụ về tài sản mà
Tòa án chấp nhận yêu cầu độc lập đó thì nghĩa vụ chịu án phí dân sự sơ thẩm
như sau:
a) Người có yêu cầu độc lập không phải chịu án phí dân sự sơ thẩm đối với giá
trị phần tài sản mà họ được hưởng;
CÔNG BÁO/Số 409 + 410/Ngày 30-06-2012 85
b) Vợ chồng phải chịu án phí dân sự sơ thẩm đối với giá trị phần tài sản mà họ
có nghĩa vụ đối với người có yêu cầu độc lập;
c) Vợ chồng phải chịu án phí dân sự sơ thẩm đối với phần tài sản họ được
chia sau khi trừ đi giá trị phần tài sản mà họ có nghĩa vụ đối với người có yêu
cầu độc lập.
Điều 14. Nghĩa vụ chịu án phí dân sự sơ thẩm của người có nghĩa vụ
cấp dưỡng
Nghĩa vụ chịu án phí dân sự sơ thẩm của người có nghĩa vụ cấp dưỡng trong
vụ án ly hôn, vụ án đòi bồi thường thiệt hại, vụ án hình sự có giải quyết vấn đề cấp
dưỡng, vụ án riêng về cấp dưỡng như sau:
1. Trường hợp các đương sự thỏa thuận được với nhau về mức cấp dưỡng và
phương thức cấp dưỡng trước khi mở phiên tòa nhưng có yêu cầu Tòa án ghi nhận
trong bản án, quyết định thì người có nghĩa vụ cấp dưỡng phải chịu 50% mức án
phí dân sự sơ thẩm như đối với trường hợp vụ án dân sự không có giá ngạch;
trường hợp tại phiên tòa mới thỏa thuận được với nhau thì người có nghĩa vụ cấp
dưỡng phải chịu mức án phí dân sự sơ thẩm như đối với trường hợp vụ án dân sự
không có giá ngạch.
2. Trường hợp các đương sự thỏa thuận được với nhau về phương thức cấp
dưỡng (kể cả một lần), nhưng không thỏa thuận được với nhau về mức cấp dưỡng
thì người có nghĩa vụ cấp dưỡng phải chịu án phí dân sự sơ thẩm như đối với
trường hợp vụ án dân sự không có giá ngạch.
3. Trường hợp các đương sự không thỏa thuận được với nhau về phương thức
cấp dưỡng nhưng thỏa thuận được với nhau về mức cấp dưỡng thì người có nghĩa
vụ cấp dưỡng phải chịu án phí dân sự sơ thẩm như đối với trường hợp vụ án dân sự
không có giá ngạch.
4. Trường hợp các đương sự có tranh chấp về cấp dưỡng (tranh chấp về mức
cấp dưỡng và phương thức cấp dưỡng) và Tòa án quyết định mức cấp dưỡng và
phương thức cấp dưỡng định kỳ hàng tháng thì người có nghĩa vụ cấp dưỡng
phải chịu án phí dân sự sơ thẩm như đối với trường hợp vụ án dân sự không có
giá ngạch.
Điều 15. Về nghĩa vụ nộp tiền tạm ứng án phí, nghĩa vụ chịu án phí trong
vụ án hôn nhân và gia đình
1. Theo quy định tại khoản 3 Điều 11 của Pháp lệnh thì trong vụ án hôn nhân,
gia đình, nếu có yêu cầu cấp dưỡng thì trong mọi trường hợp người yêu cầu cấp
86 CÔNG BÁO/Số 409 + 410/Ngày 30-06-2012
dưỡng không phải nộp tiền tạm ứng án phí, không phải chịu án phí đối với yêu cầu
cấp dưỡng.
2. Trường hợp đối với yêu cầu ly hôn và tranh chấp chia tài sản mà các bên
đương sự không thuộc trường hợp không phải nộp tiền tạm ứng án phí, án phí theo
quy định tại Điều 10 của Pháp lệnh; được miễn nộp toàn bộ tiền tạm ứng án phí, án
phí theo quy định tại Điều 11 của Pháp lệnh và hướng dẫn tại Điều 4 Nghị quyết
này thì họ phải nộp tiền tạm ứng án phí theo quy định tại Điều 25 của Pháp lệnh và
hướng dẫn tại Điều 11 Nghị quyết này; họ phải chịu tiền án phí theo quy định tại
khoản 8, khoản 9 Điều 27 của Pháp lệnh và hướng dẫn tại Điều 13 Nghị quyết này.
Điều 16. Nghĩa vụ chịu án phí dân sự sơ thẩm quy định tại khoản 11
Điều 27 của Pháp lệnh
1. Trường hợp đương sự tự thỏa thuận phân chia tài sản chung của vợ chồng và
yêu cầu Tòa án ghi nhận trong bản án, quyết định trước khi Tòa án tiến hành hòa
giải thì đương sự không phải chịu án phí dân sự sơ thẩm.
2. Trong vụ án ly hôn mà các bên đương sự thuận tình ly hôn theo quy định tại
Điều 90 của Luật Hôn nhân và gia đình năm 2000 thì được xem là các bên đương
sự thỏa thuận được với nhau về việc giải quyết vụ án trong trường hợp Tòa án tiến
hành hoà giải trước khi mở phiên tòa theo quy định tại khoản 11 Điều 27 của Pháp
lệnh và các bên đương sự phải chịu 50% mức án phí quy định (mỗi bên phải chịu
25% mức án phí quy định).
3. Trường hợp Tòa án đã tiến hành hòa giải, tại phiên hòa giải đương sự không
thỏa thuận việc phân chia tài sản chung của vợ chồng nhưng đến trước khi mở
phiên tòa các bên đương sự tự thỏa thuận phân chia tài sản chung của vợ chồng và
yêu cầu Tòa án ghi nhận trong bản án, quyết định thì được xem là các bên đương
sự thỏa thuận được với nhau về việc giải quyết vụ án trong trường hợp Tòa án hoà
giải trước khi mở phiên tòa và phải chịu 50% mức án phí dân sự sơ thẩm tương
ứng với giá trị phần tài sản mà họ được chia.
4. Trường hợp tại phiên tòa các bên đương sự mới thỏa thuận được với nhau về
việc giải quyết vụ án thì họ vẫn phải chịu 100% mức án phí dân sự sơ thẩm tương
ứng với giá trị phần tài sản mà họ được chia.
5. Trường hợp các đương sự có tranh chấp về việc chia tài sản chung và nghĩa
vụ về tài sản chung của vợ chồng, Tòa án tiến hành hòa giải, các đương sự thống
nhất thỏa thuận được về việc phân chia một số tài sản chung và nghĩa vụ về tài sản
chung, còn một số tài sản chung và nghĩa vụ về tài sản chung không thỏa thuận
CÔNG BÁO/Số 409 + 410/Ngày 30-06-2012 87
được thì các đương sự vẫn phải chịu án phí đối với việc chia toàn bộ tài sản chung
và nghĩa vụ về tài sản chung của vợ chồng.
Điều 17. Nghĩa vụ chịu án phí dân sự sơ thẩm trong một số loại việc cụ thể
1. Đối với tranh chấp về đòi tài sản cho mượn, cho ở nhờ thì đương sự phải
chịu án phí dân sự sơ thẩm như đối với trường hợp vụ án dân sự không có giá
ngạch. Trường hợp ngoài tranh chấp về đòi tài sản cho mượn, cho ở nhờ, đương sự
còn có tranh chấp về bồi thường thiệt hại và yêu cầu Tòa án giải quyết, thì đương
sự phải chịu án phí không có giá ngạch đối với tranh chấp về đòi tài sản cho mượn,
cho ở nhờ và án phí có giá ngạch đối với yêu cầu bồi thường thiệt hại.
2. Đối với tranh chấp về quyền sở hữu tài sản thì cần phân biệt như sau:
a) Trường hợp tranh chấp về quyền sở hữu tài sản mà Tòa án không xem xét
giá trị, chỉ xem xét quyền sở hữu tài sản của ai thì đương sự phải chịu án phí dân
sự sơ thẩm như đối với trường hợp vụ án không có giá ngạch;
b) Trường hợp tranh chấp về quyền sở hữu tài sản mà Tòa án phải xác định giá
trị của tài sản hoặc xác định quyền sở hữu theo phần thì đương sự phải chịu án phí
dân sự sơ thẩm như trường hợp vụ án có giá ngạch đối với phần giá trị mà mình
được hưởng.
3. Đối với tranh chấp về hợp đồng mua bán tài sản, chuyển nhượng quyền sử
dụng đất vô hiệu thì cần phân biệt như sau:
a) Trường hợp một bên yêu cầu công nhận hợp đồng mua bán tài sản, chuyển
nhượng quyền sử dụng đất và một bên yêu cầu tuyên bố hợp đồng mua bán tài sản,
chuyển nhượng quyền sử dụng đất vô hiệu và đều không có yêu cầu gì khác; nếu
Tòa án tuyên bố hợp đồng vô hiệu thì bên yêu cầu công nhận hợp đồng phải chịu
án phí như đối với trường hợp vụ án dân sự không có giá ngạch; nếu Tòa án tuyên
bố công nhận hợp đồng thì bên yêu cầu tuyên bố hợp đồng vô hiệu phải chịu án
phí như đối với trường hợp vụ án dân sự không có giá ngạch;
b) Trường hợp một bên yêu cầu công nhận hợp đồng mua bán tài sản, chuyển
nhượng quyền sử dụng đất và một bên yêu cầu tuyên bố hợp đồng mua bán tài sản,
chuyển nhượng quyền sử dụng đất vô hiệu và có yêu cầu Tòa án giải quyết hậu quả
của hợp đồng vô hiệu thì ngoài việc chịu án phí không có giá ngạch được hướng
dẫn tại điểm a khoản 3 Điều này, người phải thực hiện nghĩa vụ về tài sản hoặc bồi
thường thiệt hại phải chịu án phí như trường hợp vụ án dân sự có giá ngạch đối với
giá trị tài sản phải thực hiện.
88 CÔNG BÁO/Số 409 + 410/Ngày 30-06-2012
4. Trường hợp tranh chấp hợp đồng mua bán tài sản, chuyển nhượng quyền sử
dụng đất, một bên yêu cầu trả lại tiền đặt cọc và phạt cọc, một bên chấp nhận trả số
tiền cọc đã nhận và không chấp nhận phạt cọc, mà Tòa án chấp nhận phạt cọc thì
bên không chấp nhận phạt cọc phải chịu án phí như trường hợp vụ án dân sự có giá
ngạch đối với phần phạt cọc. Trường hợp Tòa án không chấp nhận phạt cọc thì bên
yêu cầu phạt cọc phải chịu án phí như trường hợp vụ án dân sự có giá ngạch đối
với phần phạt cọc.
Chương IV
ÁN PHÍ TRONG VỤ ÁN HÀNH CHÍNH
Điều 18. Thời hạn nộp tiền tạm ứng án phí hành chính sơ thẩm
1. Kể từ ngày Pháp lệnh có hiệu lực thi hành (ngày 01-7-2009) đến trước ngày
Luật Tố tụng hành chính có hiệu lực thi hành (ngày 01-7-2011), theo quy định tại
Điều 33 của Pháp lệnh thì người khởi kiện phải nộp tiền tạm ứng án phí hành
chính sơ thẩm trong thời hạn 07 ngày, kể từ ngày nhận được thông báo của Tòa án
về việc nộp tiền tạm ứng án phí.
2. Kể từ ngày Luật Tố tụng hành chính có hiệu lực thi hành (ngày 01-7-2011),
theo quy định tại khoản 1 Điều 111 Luật Tố tụng hành chính thì người khởi kiện
phải nộp tiền tạm ứng án phí hành chính sơ thẩm trong thời hạn 10 ngày làm việc,
kể từ ngày nhận được thông báo của Tòa án về việc nộp tiền tạm ứng án phí.
Điều 19. Nghĩa vụ chịu án phí sơ thẩm trong vụ án hành chính
1. Trường hợp bản án, quyết định của Tòa án tuyên chấp nhận một phần yêu
cầu khởi kiện của người khởi kiện, một hoặc một số quyết định hành chính, hành
vi hành chính đúng pháp luật; một hoặc một số quyết định hành chính, hành vi
hành chính trái pháp luật thì người bị kiện phải chịu án phí hành chính sơ thẩm.
Ví dụ: Ông A khởi kiện đề nghị hủy 02 quyết định hành chính của Ủy ban
nhân dân tỉnh C. Tòa án giải quyết và nhận định cho rằng 01 quyết định hành
chính đúng pháp luật, 01 quyết định hành chính trái pháp luật nên đã quyết định
chấp nhận một phần yêu cầu khởi kiện của ông A. Trong trường hợp này, Ủy ban
nhân dân tỉnh C phải chịu án phí hành chính sơ thẩm.
2. Trong vụ án hành chính, người không thuộc trường hợp được miễn nộp toàn
bộ hoặc một phần tiền tạm ứng án phí, án phí Tòa án thì về nguyên tắc chung họ
phải chịu án phí dân sự sơ thẩm theo quy định tại Điều 27 của Pháp lệnh.
CÔNG BÁO/Số 409 + 410/Ngày 30-06-2012 89
3. Khi áp dụng quy định tại Điều 27 của Pháp lệnh trong vụ án hành chính cần
phân biệt:
a) Người khởi kiện có yêu cầu bồi thường thiệt hại về tính mạng, sức khỏe,
danh dự, nhân phẩm được miễn nộp toàn bộ tiền tạm ứng án phí, án phí;
b) Người khởi kiện có yêu cầu bồi thường thiệt hại về tài sản theo quy định
của pháp luật thì không phải chịu án phí nếu yêu cầu của họ không được Tòa án
chấp nhận;
c) Người khởi kiện có yêu cầu bồi thường thiệt hại về những khoản không phù
hợp thì Tòa án phải giải thích cho họ việc họ phải chịu án phí nếu yêu cầu bồi
thường thiệt hại đó không được Tòa án chấp nhận. Nếu họ vẫn yêu cầu Tòa án giải
quyết thì họ phải chịu án phí nếu yêu cầu của họ không được Tòa án chấp nhận;
d) Trường hợp các bên đương sự đối thoại mà thỏa thuận được với nhau về
việc giải quyết vụ án trước khi mở phiên tòa thì các bên đương sự phải chịu 50%
mức án phí quy định.
Chương V
ĐIỀU KHOẢN THI HÀNH
Điều 20. Về hiệu lực thi hành quy định tại Điều 51 của Pháp lệnh
1. Kể từ ngày 01-7-2009, khi thụ lý các vụ việc dân sự, vụ án hình sự, vụ án
hành chính để giải quyết theo thủ tục sơ thẩm hoặc phúc thẩm, các vấn đề về tạm
ứng án phí, tạm ứng lệ phí; án phí, lệ phí Tòa án phải được xem xét và quyết định
theo đúng các quy định của Pháp lệnh.
2. Đối với các vụ việc đã được Tòa án thụ lý để giải quyết theo thủ tục sơ
thẩm hoặc theo thủ tục phúc thẩm trước ngày Pháp lệnh có hiệu lực thi hành
(ngày 01-7-2009), nhưng sau ngày 01-7-2009 Tòa án mới giải quyết theo thủ
tục sơ thẩm, phúc thẩm, thì các quyết định về án phí, lệ phí Tòa án được thực
hiện theo quy định của Nghị định số 70/CP ngày 12-6-1997 của Chính phủ
“Về án phí, lệ phí Tòa án” và các văn bản trước đây về án phí, lệ phí Tòa án;
trường hợp theo quy định của Nghị định số 70/CP ngày 12-6-1997 của Chính
phủ “Về án phí, lệ phí Tòa án” mà đương sự, người bị kết án phải chịu án phí,
lệ phí Tòa án, nhưng theo quy định của Pháp lệnh thì đương sự, người bị kết
án không phải chịu hoặc được miễn, giảm án phí, lệ phí Tòa án, thì áp dụng
quy định của Pháp lệnh đối với họ.
90 CÔNG BÁO/Số 409 + 410/Ngày 30-06-2012
Điều 21. Hiệu lực thi hành
1. Nghị quyết này đã được Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao thông
qua ngày 29-3-2012 và có hiệu lực thi hành sau 45 ngày, kể từ ngày ký ban hành.
2. Kể từ ngày Nghị quyết này có hiệu lực, những vụ việc mà Tòa án đã thụ lý
nhưng chưa giải quyết theo thủ tục sơ thẩm, phúc thẩm, giám đốc thẩm, tái thẩm
thì áp dụng hướng dẫn tại Nghị quyết này để giải quyết.
3. Kể từ ngày Nghị quyết này có hiệu lực, đối với các bản án, quyết định của
Tòa án đã có hiệu lực pháp luật trước ngày Nghị quyết này có hiệu lực thi hành thì
không áp dụng hướng dẫn tại Nghị quyết này để kháng nghị theo thủ tục giám đốc
thẩm hoặc tái thẩm, trừ trường hợp có những căn cứ kháng nghị khác.
4. Trong quá trình thực hiện nếu có vướng mắc cần phải giải thích hoặc hướng
dẫn bổ sung thì đề nghị phản ánh cho Tòa án nhân dân tối cao để có sự giải thích
hoặc hướng dẫn bổ sung kịp thời./.
TM. HỘI ĐỒNG THẨM PHÁN
CHÁNH ÁN
Trương Hòa Bình